Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Chicago’s beruchtste boeven

17 december 2014 Siebrand Krul

Het foto-archief van de Chicago Tribune bevindt zich op de vijfde ondergrondse verdieping, onder de Tribune Tower aan Michigan Avenue. Verreweg de meeste negatieven zijn hooguit eenmaal afgedrukt en in de krant terechtgekomen, soms een eeuw geleden. Het is al heel wat dat veel foto’s in enveloppen zijn gestopt met een in potlood geschreven datum en onderwerp. De 4x5 glasnegatieven of ook wel acetaatnegatieven komen uit ’s wereld eerste perscamera’s die beroemd werden in films, vooral vanwege hun forse flits.

De camera had alles mee voor het doel: gewicht, formaat en balans. Dankzij deze ‘speed graphic camera’ waren fotografen eindelijk voldoende mobiel om acties vast te leggen. Het apparaat hoefde niet met eindeloos geduld op een statief gestabiliseerd te worden. En vanzelfsprekend kwam deze nieuwe camera uitstekend van pas in het Chicago van de jaren twintig, waar op elke straathoek wel wat spannends viel te beleven. Nergens immers zoveel spectaculaire misdaad dan daar.

Mary Wazeniak, een 34-jarige Poolse, was de eerste die in Illinois werd veroordeeld wegens handel in illegale drank. Ze verkocht het vanuit haar tot cafe omgebouwde woning en het spul kostte zeker een klant het leven, waarop de pers haar de bijnaam Moonshine Mary gaf.

Mary Wazeniak, een 34-jarige Poolse, was de eerste die in Illinois werd veroordeeld wegens handel in illegale drank. Ze verkocht het vanuit haar tot cafe omgebouwde woning en het spul kostte zeker een klant het leven, waarop de pers haar de bijnaam Moonshine Mary gaf.

Moonshine Mary
Op zeker moment begonnen fotoredacteuren van de Tribune het archief te catalogiseren. Erin Mystkowski, Marianne Mather en Robin Daughtridge waren er niet op uit om misdaadfoto’s te selecteren. Het was vooral de bedoeling om met een forse steekproef van 60.000 negatieven een beeld te krijgen van wat het hele archief van 300.000 beelden inhield.

Highway-politiemensen werden te hulp geroepen om een opstand van 1.500 gevangenen Stateville Prison Joliet in Illinois te onderdrukken, 18 maart 1931.

Highway-politiemensen werden te hulp geroepen om een opstand van 1.500 gevangenen Stateville Prison Joliet in Illinois te onderdrukken, 18 maart 1931.

Wat ze bovenal vonden, was een eindeloze stroom beelden van kleine misdaad, waarvan veel nooit is afgedrukt. Daarnaast zochten de redacteuren naar de bijbehorende verhalen: wie was de ‘gangster’ of de ‘overvaller’. Wie was ‘Moonshine Mary’? Uiteindelijk kwamen ze tot een selectie van foto’s uit de periode 1900-1955 die ze bruikbaar vonden voor een boek, Gangsters and Grifters: Classic Crime Photos from the Chicago Tribune.

Al Capone, in de archieven weggestopt als Al Brown, wordt naar zijn strafproces geleid. Onbekende datum.

Al Capone, in de archieven weggestopt als Al Brown, wordt naar zijn strafproces geleid. Onbekende datum.

Geen grenzen
Het boek is een bijzonder document over de geschiedenis van de fotojournalistiek. Opzienbarend is vooral dat de fotografen onbeperkt toegang hadden tot plekken waar misdaden werden gepleegd en tot de rechtbanken. Zeker voor Nederlandse begrippen, waar verdachten niet mogen worden gefotografeerd en met initialen in de krant komen, zijn de foto’s je reinste Hollywood. Maar ze tonen de rauwe werkelijkheid van Chicago. Af je toe wil je eigenlijk niet weten wat er staat, maar blijf je kijken naar de verstilde ellende van doodgestoken mensen, met kogels doorzeefd achter het autostuur, in een rare houding onder een auto die hem of haar doodreed.
Maar de foto’s tonen ook rechercherende politiemensen, duikers die wapens zoeken of tests van nieuwe wapens of kogelvrije vesten. Het beeld is volslagen anders dan we vandaag de dag gewend zijn, ook in Amerika. Ethische grenzen leken destijds niet te bestaan: voor de politie hoorden journalisten en fotografen eenvoudigweg bij het dagelijkse werk, bij het decor van de criminaliteit. Je ziet foto’s van agenten die een laken omhoog tillen zodat de fotograaf de dode van dichtbij kan fotograferen. Dat is tegenwoordig ondenkbaar.

Herman N. Bundsesn, lijkschouwer, rechts, en luitenant-kolonel C.H. Goddard, bekijken machinegeweren die zijn gebruikt tijdens de slachting van Valentijnsdag, toen zeven criminelen in een vuurgevecht in een garage werden neergeschoten.

Herman N. Bundsesn, lijkschouwer, rechts, en luitenant-kolonel C.H. Goddard, bekijken machinegeweren die zijn gebruikt tijdens de slachting van Valentijnsdag, toen zeven criminelen in een vuurgevecht in een garage werden neergeschoten.

John Dillinger
Overigens was die toegankelijkheid en openheid niet exclusief aan journalisten voorbehouden; eigenlijk kon iedere geïnteresseerde zomaar de plek des onheils opkuieren om een kijkje te nemen bij de lijken. Eén van de foto’s toont het lichaam van John Dillinger, Public Enemy Number One ten tijde van zijn dood in 1934, opgebaard in het Cook County Mortuarium.  Achter een glaswand staan twee vrouwen in badpak tegen het glas geleund, eigenlijk vlakbij het lijk. Ondanks de status van Dillinger was er geen bewaking bij het lijk en kon iedereen vrijelijk naar binnen om de beruchte misdadiger eventjes aan te raken. Misschien was de politie eigenlijk zo trots op de vangst dat ze iedereen toeliet.

In 1956 bekende de 21-jarige Arthur Bauer, links, de 18-jarige Rosemary MacCarthy met een bijl te hebben vermoord. Robert Cooney, de officier van justitie, houdt het moordwapen vast.

In 1956 bekende de 21-jarige Arthur Bauer, links, de 18-jarige Rosemary MacCarthy met een bijl te hebben vermoord. Robert Cooney, de officier van justitie, houdt het moordwapen vast.

De favoriete foto van de redacteuren is echter niet van een gangsterlijk of een misdaadplek, maar van een jonge bierloper, Al Brown, die de rechtbank wordt binnengeleid. De kwaliteit is eigenlijk niet eens bijzonder, het is meer de manier waarop ze het beeld tegenkwamen. Zoekend naar ‘Drooglegging’ stuitten ze op een enveloppe met de beschrijving ‘Beer runner. Al Brown’. Het negatief leek weinig opwindend en bijna instrumenteel werd het op de scanner gelegd. Toen vielen de monden open: dit is Al Capone!
Zulke foto’s worden inderdaad niet meer gemaakt: in de rechtbank de reacties van vrouwen wier man zonet ter dood is veroordeeld. Inkijkjes zo intiem worden niet meer gemaakt; de foto-ethiek is volkomen omgeslagen.
(Smithsonian/Natasha Geiling)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder