Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Omzwervingen uit Mesen

28 november 2014 Siebrand Krul

Honderd jaar na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog duiken nog altijd archiefdocumenten op die toen op drift raakten. Na omzwervingen van een eeuw in Duitsland en Frankrijk is een rekening van de jaren 1557/58 van de abdij en de heerlijkheid van Mesen deze zomer teruggekeerd naar het Rijksarchief te Brugge. De rekening werd – net zoals heel wat andere archiefdocumenten van dezelfde abdij, maar ook van andere instellingen uit de frontstreek – tijdens de Eerste Wereldoorlog vermoedelijk door een Duitse soldaat meegenomen als souvenir.

Van 1914 tot aan de fameuze mijnenslag om Mesen van juni 1917 hielden de Duitsers de heuvelrug van Mesen bezet. Zeer waarschijnlijk raakte het overgebleven archief van de abdij al in november 1914 verspreid, na de plundering en de brand van het Koninklijk Instituut van Mesen, erfgenaam van de in 1776 opgeheven benedictinessengemeenschap.
Vele jaren later kwam de rekening in handen van een handelaar uit Quesnoy-sur-Deûle (Frankrijk, Département du Nord, dicht bij de Belgische grens), die voor zaken regelmatig naar Duitsland reisde. Na het overlijden van de handelaar kon dankzij bemiddeling van de pastoor van Quesnoy-sur-Deûle tot restitutie worden overgegaan.
De rekening loopt van midwinter 1557 tot midwinter 1558. Ze omvat 44 beschreven folio’s en is ingebonden in een perkamenten band. Dat de rekening zowel de inkomsten en uitgaven van de abdijgemeenschap als van de stad Mesen en omliggende dorpen zoals Waasten, Komen, Deûlémont e.a. bevat, staat te lezen in de aanhef van het document.
De voorbije negentig jaar doken af en toe stukken uit het abdijarchief op. Meestal werden ze in Duitsland teruggevonden, maar ook in Straatsburg en zelfs in een veilinghuis in Californië. Toch vormen de gerestitueerde stukken, bewaard in het Rijksarchief te Brugge, naar schatting nog geen tiende van wat tot 1914 in Mesen aanwezig was. Van de 693 oorkonden die in 1876 door Isidore Diegerick beschreven werden, kwamen bijvoorbeeld slechts 104 oorkonden opnieuw in het Rijksarchief terecht.
Veel archief van de Onze-Lieve-Vrouwabdij van Mesen is in de brand van 1914 of in de daaropvolgende ‘diaspora’ definitief verloren gegaan. Andere oorkonden, rekeningen, renteboeken, procesdossiers etc. zijn vermoedelijk nog altijd in particuliere handen in Duitsland of elders. Het Rijksarchief blijft intussen streven naar een maximale rest


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder