Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Moralisme van Disney

28 november 2014 Siebrand Krul

Disneyfilms worden door menig criticus verguisd vanwege hun bedenkelijke boodschappen en stereotyperingen. Het kost niet veel moeite om een serie zorgwekkende levenslessen terug te vinden in deze schijnbaar onschuldige kinderfilms. Het lijkt wel de goede kant op te gaan met de moderne animatiefilm: de ideologische boodschappen die in hedendaagse Disneyfilms naar voren worden geschoven, stuiten minder mensen tegen de borst dan hun voorgangers. Sommige details van Disneyfilms uit het verleden zouden nu onthaald worden op boegeroep en boycotacties. Hier een reeksje bedenkelijke kinderlessen.

Verander jezelf, haal de buit binnen
Vooral in de prinsessenfilms van Disney wordt duidelijk dat gewone mensen niet boeiend genoeg zijn. Assepoester en de Kleine Zeemeermin ondergaan een transformatie om de man van hun dromen te strikken. Hoger op de sociale ladder klimmen en je uiterlijk veranderen, leveren je de liefde van je leven op. Jezelf blijven daarentegen, zorgt enkel voor kommer en kwel. Helaas is voor deze transformaties meestal een portie magie nodig.
Ariel ruilt haar stem, die haar extreem dierbaar is, tegen mensenbenen. Zo kan ze haar geliefde prins stalken en zijn liefde winnen. Ursula, een duivels figuur, wordt een kopje kleiner gemaakt en alles komt goed. Disney leert ons dat vrouwen zich koste wat kost moeten aanpassen aan hun geliefde. In het originele sprookje loopt het heel wat minder goed af voor de Kleine Zeemeermin. Geen koninklijk huwelijk, maar een gruwelijk einde waarbij Ariel in schuim verandert. Het lijkt ons dus toch veiliger om jezelf niet te verloochenen door louche deals te sluiten met enge zeeheksen.

Heks van Sneeuwwitje.

Heks van Sneeuwwitje.

Herschrijf de geschiedenis
De meeste verhalen die Disney vertelt zijn volledig fictief. Mulan en Pocahontas daarentegen zijn gebaseerd op waargebeurde feiten. De verhaallijnen van de Disneyfilms liggen echter zo ver van de waarheid dat ze even goed ook fictief konden zijn. De Chinezen beschouwen Mulan als een belachelijke parodie en Pocahontas wordt gezien als het witwassen van de koloniale geschiedenis van Amerika. Bovendien was Pocahontas maar tien jaar oud tijdens deze historie en was ze naar alle waarschijnlijkheid niet romantisch gelinkt aan John Smith.

Schoonheid is belangrijker dan slim of aardig zijn
Knappe mensen in Disneyfilms krijgen liefde, geluk en rijkdom in hun schoot geworpen. Wie buiten de schoonheidsnorm valt, heeft pech. In de Klokkenluider van de Notre Dame moet Quasimodo het onderspit delven tegen een knappere man. Esmeralda en Quasimodo vinden elkaar nochtans best interessant.  In Belle en het Beest wordt het feit dat Belle erg belezen is als vervelend beschouwd door de mannen van het dorp. Zelfs het Beest kijkt pas op een romantische manier naar zijn tegenspeelster wanneer ze zich opdirkt in een gele jurk.

Doornroosje.

Doornroosje.

Doodslag is een goede oplossing
Slechteriken en herrieschoppers dienen van een klif gegooid of per ongeluk geëlimineerd te worden. Ze moorden er immers zelf op los en vragen er dus om. Ursula, Scar, Shan-Yu en gelijkaardige boosaardige zielen worden op gruwelijke en bloederige manieren naar de eeuwige jachtvelden gestuurd. Opgeruimd staat netjes.

Stalken en kidnappen zijn effectieve versiertrucs
De Kleine Zeemeermin breekt binnen bij haar prins en verovert zijn hart. Het Beest kidnapt Belle, die vervolgens begint te lijden aan het Stockholmsyndroom, en trouwt met haar. Het doel heiligt in dit geval ontegensprekelijk de middelen. Enkele strafbare feiten plegen, kan leiden tot romantische succesverhalen. Yes you can!

Belle en het Beest.

Belle en het Beest.

Verander je man
Niet tevreden met je lief? Geen probleem, volgens Disney is het mogelijk hem te veranderen naar jouw smaak. Zo tovert Belle haar Beest om in een knappe prins nadat hij haar opsloot en agressief gedrag vertoonde. De perfecte echtgenoot vinden is een kwestie van een discutabel figuur transformeren in je eigen droomprins.

Win je droomvrouw met een kus
De prinsen die Sneeuwwitje en Doornroosje aan de haak sloegen, moesten hen enkel even wakker kussen. Naast het feit dat slapende, onbekende vrouwen kussen totaal ongepast is, lijkt het onwaarschijnlijk dat deze vrouwen meteen na de kus toestemmen om in het huwelijksbootje te stappen met hun aanrander.

Luister nooit naar je ouders en ga op ondoordachte avonturen
Dat Aladdin zich voordoet als een prins en dus liegt over zijn achtergrond lijkt geen probleem te vormen voor Jasmine. Met zulke mensen klim je uiteraard op vliegende tapijten. Ariel slaat de raad van haar vader dan weer in de wind en verkoopt haar stem aan een duivelse heks. Ook Mulan en Pocahontas negeren hun ouders om op avontuur te gaan. Onafhankelijkheid is uiteraard geen negatieve eigenschap, maar deze levensles wordt maar al te vaak geïnterpreteerd als: ‘Loop weg van de realiteit en beleef de meest fantastische avonturen’.

Een vrouw is gelijk aan de meid
Er wordt zonder blikken of blozen aan genderstereotypering gedaan in Disneyfilms. Uiteraard poetsen, koken en naaien vrouwen de ganse dag door. Sneeuwwitje poetst al zingend het huis van de zeven dwergen en Assepoester wordt door haar boze stiefmoeder letterlijk in de rol van meid geduwd.

Ariel verkoopt haar ziel.

Ariel verkoopt haar ziel.

Vrouwen zijn zwak en moeten gered worden
Het stereotype van de vrouw in nood komt in alle vormen aan bod in Disneyfilms. Zelfs de meer onafhankelijke heldinnen moeten uiteindelijk gered worden door een man. Zo heeft prinses Jasmine Aladdin nodig en kan Ariel enkel aan land blijven met de hulp van haar prins.

Huwbare mannen zijn prinsen
Maar ook mannen worden niet gespaard in de Disneywereld. Enkel wanneer een man een prins is, is hij het waard om te trouwen. Alle overige mannen zijn domme en boerse neanderthalers of slechteriken. Denk maar aan de mannen uit het dorp van Belle of de soldaten in Mulan.

Slechtheid is fysiek herkenbaar
Scar heeft zwarte manen en een litteken, de heks in Sneeuwwitje heeft wratten en een haakneus en Ursula heeft tentakels. Iedere slechterik in Disneyverhalen heeft uiterlijke kenmerken die erop wijzen dat ze boosaardig zijn. Bovendien is lelijkheid bijna altijd een teken van immoraliteit. Deze lelijke booswichten worden dan ook uitgeschakeld om van de wereld een mooiere plaats te maken.

En ze leefden nog lang en gelukkig
Werken aan je relatie is totaal overbodig. Prinsen en prinsessen leven immers altijd lang en gelukkig. Dat komt uiteraard door hun schoonheid en het feit dat ze elkaar hebben wakker gekust of gered hebben van een lelijke heks.

Andere rassen zijn inferieur
Raciale stereotypes zijn schering en inslag in Disneyfilms. Van de zwarte kraaien in Dumbo tot de Jamaicaanse krab Sebastian die het leven onder de zee heerlijk vindt omdat je er niet moet werken, Disney portretteert al wie niet Westers en blank is als een cliché.
Zo krijgen de apen in Jungle Book stereotype Afro-Amerikaanse trekken, zijn de indianen in Peter Pan een gruwelijk cliché en ziet Aladdin er verdacht blank uit voor een Midden-Oosterse man terwijl Jafar wel Arabische trekken krijgt aangemeten. De voorbeelden zijn legio en getuigen van weinig politieke correctheid.
(LP/Knack/Alle beelden: copyright Dysneyscreencaps)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder