Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De oranje vlam doofde laat

12 september 2014 Siebrand Krul

Els Witte Het verloren koninkrijk. Het harde verzet van de Belgische orangisten tegen de revolutie 1828-1850 De Bezige Bij, Antwerpen 2014 678 blz., € 39,99 ISBN 978 90 8542 550 2 De geschiedenis van revoluties en oorlogen wordt geschreven door de overwinnaars. Voor de Belgische opstand is dat niet anders. Het verzet van de oranjegetrouwen kreeg weinig aandacht in de historiografie en werd snel aan de kant gezet als een marginaal verschijnsel zonder wezenlijke impact. Wat gebeurde er precies na 1830? Belgische historici zagen een samenraapsel samenzweerders die geen enkele kans maakten in hun pogingen om weer aansluiting te vinden bij het ‘verloren koninkrijk’. De Nederlanders van hun kant stelden de Belgische orangisten mee verantwoordelijk voor de jarenlange weigering van koning Willem I om de scheiding te aanvaarden in een nutteloze volhardingsstrategie.

Voor de historici uit Groot-Nederlandse hoek was de Belgische revolutie onbetwistbaar een zaak van een francofone minderheid uit Brussel en Wallonië, niet van Vlaanderen, waar de steunpilaren van het orangisme in de Vlaamse beweging en antiklerikale kringen te situeren waren. In deze lijvige monografie corrigeert de gereputeerde historica Els Witte die verankerde visies haast even revolutionair als het onderwerp zelf. Ze ging op zoek naar nieuwe bronnen en vond die vooral in Den Haag, hoofdkwartier van de orangisten, waar vele persoonlijke – vaak gecodeerde – correspondenties en massa’s individuele rekesten in de archieven bewaard bleven. Een ander beeld ontstaat: dat van een numeriek belangrijke oppositiebeweging, een hardnekkig verzet dat jarenlang een reële bedreiging bleef voor het jonge België, zowel actief in de kleinere als in de grote steden, met aanhangers in verschillende sociale klassen, evenwel zonder voldoende steun van het Noorden, beantwoord door een brutale repressie, met heel wat persoonlijke drama’s tot gevolg, en een aanslepende economische crisis daar bovenop. Na de laatste couppoging in 1841 zou het nog eens tien jaar duren eer de oranje vlam in het zuiden politiek was uitgedoofd. Is dit dan voer voor een reveil van de Groot-Nederlandse gedachte? Helemaal niet. De Vlaamse voorvechters kwamen er weinig aan te pas, stelt de professor emeritus vast. Het harde verzet was gestuurd door de Franstalige elite – alle briefwisseling was in het Frans – en het beperkte zich evenmin tot Vlaanderen, evengoed was het actief in Brussel en in Wallonië. ‘Een controversiële publicatie, die niemand tevreden zal stellen,’ voorspelde de auteur in een interview, ‘de flaminganten niet, de belgicisten niet, en evenmin zij die zich vandaag nog orangisten noemen.’ Met andere woorden, al wie dacht politieke conclusies te kunnen trekken, is er aan voor de moeite. Dat mag dan de grote verdienste zijn van dit vrij en ongebonden onderzoek.
André Capiteyn


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder