Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Anatomisch Theater

02 juli 2014 [412] Olivier Keun

In het Leidse museum Boerhave is het Anatomisch Theater opnieuw geopend voor publiek. Er zijn twee extra’s toegevoegd: een film over de geschiedenis van natuurwetenschap en geneeskunde, en een rariteitenkabinet van bijzondere stukken uit de collectie. Het Theater mag bizarre fantasieën opwekken, het had grote wetenschappelijke faam.

Het Anatomisch Theater in Museum Boerhaave, het enige in Nederland, is een getrouwe replica van het theater dat de Leidse universiteit in 1594 aan het Rapenburg opende. Een paar keer per jaar belandden lijken van opgehangen criminelen op de snijtafel, om zorgvuldig door de hoogleraar anatomie in een sessie van enkele dagen te worden ontleed. Het publiek bestond uit studenten, chirurgijns en nieuwsgierige burgers die toegang betaalden. De ontledingen vonden om begrijpelijke redenen ’s winters plaats. ’s Zomers vergaapten bezoekers van het theater zich aan objecten uit verre en vreemde werelden.

Romeinse arena
Het Anatomisch Theater is een ronde houten constructie, geïnspireerd op Romeinse arena’s zoals het Colosseum, met trapsgewijs oplopende tribunes waar het publiek kon plaatsnemen.
Wat er nu in Leiden staat, is een reconstructie van het theatrum anatomicum dat in 1594 werd geopend. Dat originele anatomische theater van de Leidse universiteit droeg in grote mate bij aan de Europese faam van de Leidse universiteit. In de loop van de 17de eeuw groeide het zelfs uit tot een toeristische attractie: een bezoek aan Leiden was niet compleet als je de anatomie niet had gezien.
Hooguit driemaal per jaar werden er in dit theater een publieke ontleedkundige demonstraties gegeven op een menselijk lichaam. Niet alleen geneeskundestudenten woonden de lessen bij, maar ook studenten van alle faculteiten, chirurgijns en hun leerlingen en nieuwsgierige burgers, die daarvoor vijf stuivers moesten betalen.
De publieke anatomische lessen waren dus even zeldzame als spectaculaire gebeurtenissen. Ze vonden gewoonlijk plaats in de winter, als lage temperaturen de ontbinding van het lijk enigszins tegenhielden, en duurden vaak zo’n drie dagen.

Rariteiten
Maar ook zonder ontleedkundig spektakel kwam het publiek zich in het theater vergapen. Op de balustrades waren namelijk skeletten van dieren en van mensen opgesteld. De menselijke skeletten droegen zelfs banieren met stichtelijke kreten als memento mori (gedenk dat je sterfelijk bent) of nosce te ipsum (ken jezelf), om maar aan te geven dat in de zeventiende eeuw anatomie en moraliteit nauw met elkaar verbonden waren.
In de loop van de Gouden Eeuw kwam er in het theatrum ook nog eens een rariteitenkabinet, met niet alleen anatomische curiositeiten maar ook voorwerpen uit vreemde culturen, opgezette exotische beesten en Egyptische en Romeinse oudheden. Dat maakte de bezienswaardigheid van de Leidse anatomie natuurlijk alleen maar groter.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder