Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Victoria’s Jubeljaar

11 juni 2014 [412] Olivier Keun

Heel het Britse Rijk vierde op 22 juni 1897 het diamanten jubileum van hun 'queen'. Maar liefst zestig jaar lang droeg Victoria de kroon van haar wereldomspannende imperium, dat in die lange periode een ware metamorfose had ondergaan. Het Victoriaanse tijdperk was een tijd van immense veranderingen. Zelden had de geschiedenis zoveel oude zekerheiden in rap tempo zien verdwijnen, was de sociale dynamiek die tot ontwikkeling kwam zo groot geweest. Maar één ding was gebleven: Victoria was meer en meer het boegbeeld van een wereldrijk.

Diamant
Het protocol en ook de financiering van de ceremonie zorgden voor problemen, maar uiteindelijk werd het jubileum toch een klinkend slotakkoord voor een imposant tijdperk. Het zestigjarige troonsjubileum van koningin Victoria in juni 1897 bracht heel het rijk in jubelstemming. De voorbereidingen duurden vele maanden en werd door tegenslagen geplaagd. Om te beginnen was er de naam: een vijftigjarig jubileum heet een gouden jubileum, maar wat als de zestig wordt gehaald? Het regende voorstellen, van ‘jubilissime’ tot en met ‘het jaar van de koningin’, maar de keuze viel op de diamanten versie.

 

De Britse dominions (in rood): wereldomvattend

De Britse dominions (in rood): wereldomvattend

De viering werd aangegrepen om de verworvenheden van het Britse imperium eens goed voor het voetlicht te brengen, met de koningin als propagandafiguur. Bij het gouden jubileum waren tal van buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders uitgenodigd, maar bij het diamanten volstond men met het uitnodigen van ‘binnenlandse’ vertegenwoordigers van de dominions. De feestelijkheden duurden dagen, een zwaar programma voor de oude dame. Hoogtepunt was de parade op 22 juni, met de feestelijke optocht en de dankdienst in de open lucht voor de St. Paulskathedraal. De stoet kwam ook over de Theems en deed de arme wijken van de stad aan, die net zo schitterend versierd waren als die aan de andere kant van het water. Vooraf was er enige vrees dat de bouwvallige huizen het zouden begeven als de toeschouwers in hun enthousiasme op het dak zouden klimmen. Gelukkig bleek die vrees ongegrond en bleven grotere calamiteiten ook in dit deel van de stad uit. Voor de meeste Londenaren was de avond het mooiste deel van het jubileum: de St. Pauls was feestelijk verlicht, er was gezorgd voor gratis ale, maaltijden en pijptabak voor 400.000 armlastigen en de pubs sloten – zeer tot ongenoegen van de anti-alcoholisten- pas om half drie ’s ochtends.

 

Penning geslagen ter gelegenheid van Victoria's jubileum in 1897

Penning geslagen ter gelegenheid van Victoria’s jubileum in 1897

Kwetsbaar boegbeeld
Grote onenigheid was er over de financiering van de feestelijkheden. Het koninklijk hof was huiverig voor te grote kosten, en een boze Victoria zou hebben geroepen dat de regering zelf maar moest betalen als die een groot feest wilde. Uiteindelijk droegen velen een steentje bij, ook particuliere sponsoren. Theemagnaat sir Thomas Lipton bijvoorbeeld financierde het uitdelen van voedsel en drank aan de 400.000 armen.
Overal in het Britse Rijk ging de vlag uit: alle Britse onderdanen kregen vrijaf, van de Seychellen tot aan de Shetland Eilanden. Men legde jubileumfonteinen aan, torens, monumenten ter ere van de monarch. In heel Engeland, ja, in heel het imperium, was bijna geen woning te vinden waar niet een beeltenis hing van de koningin. Victoria als jonge vrouw, als weduwe, op foto’s, kalenders, in olieverf… Zij was hét symbool van het ‘empire’!
Zelf stond Victoria nogal sceptisch tegenover dit alles, zoals blijkt uit haar dagboekaantekeningen – al was ze zeer geroerd door de affectie van haar onderdanen tijdens de rijtoer. De andere officiële verplichtingen vielen haar zwaar. Voor een oude, bijna blinde en aan artritis lijdende tachtigjarige was het urenlange zitten op de troon een ware beproeving. Niettemin sloeg ze zich er met ijzeren wilskracht doorheen, zodat achteraf velen konden vertellen dat ze hun majesteit met eigen ogen hadden aanschouwd.

 

Canadese postzegel bij het diamanten regeringsjubileum

Canadese postzegel bij het diamanten regeringsjubileum

22 juni 1897: ooggetuigenverslag
Het is me gelukt, zucht de oude man, terwijl hij zich laat zakken op de zojuist gebouwde tribune. Wat heerlijk dat ik hier een plekje heb gevonden, met uitzicht op de trappen van de St. Paulskathedraal – met mijn oude benen zou ik zo lang niet meer kunnen staan. En dat terwijl ik maar net even ouder ben dan onze koningin! Jawel, ik was erbij toen haar kroning gevierd werd en dit jubileum wil ik voor geen goud missen – een diamanten jubileum: zoiets heeft de wereld nog nooit eerder meegemaakt! Een aandenken heb ik ook al gekocht, een mok en een wimpel met de beeltenis van de koningin. Die leg ik thuis naast mijn souvenirs van de kroning, van het zilveren en van het gouden jubileum …
Ik moet zeggen, dit is wel heel erg indrukwekkend allemaal. Dat mag ook wel, want de stad Londen heeft 250.000 pond uitgegeven voor de tribunes langs de route, de vaantjes en de erebogen. Ze zeggen dat dit keer niet zoveel buitenlandse royals komen, het moet een ‘familiefeest’ worden. Als onderdanen zijn we natuurlijk allemaal familie van haar. Of we nu uit India, Afrika of het Verre Oosten komen. Kijk, daar hebben we de Indiase cavalerie, wat zien ze er prachtig uit met hun tulbanden en wilde baarden – zoiets had je echt nog niet, zestig jaar geleden …

 

De vorstin arriveert bij Saint Pauls Cathedral voor de viering

De vorstin arriveert bij Saint Pauls Cathedral voor de viering

 

Klein van stuk
En geen mens had kunnen denken dat Victoria haar taak zo goed zou vervullen. Ze was immers nog een half kind toen ze op de troon kwam. Hoewel, ook toen al was ze een dame die wist wat ze wilde. De laatste koningen bakten er niks van, dus toen de nieuwe koningin verscheen, zo jong en onschuldig, kreeg ze meteen het voordeel van de twijfel. Natuurlijk heeft ze ook fouten gemaakt. Er waren schandalen – politieke natuurlijk, geen ranzigheden of zo! Onze koningin is heel klein van stuk en de mensen noemden haar de kleine majesteit, en dat had in het begin niet alleen te maken met haar lichaamslengte.
Maar inmiddels kunnen we ons Brittannië helemaal niet meer voorstellen zonder Victoria. Ze is onze moeder des vaderlands, absoluut. Wat zeg ik: ze is grootmoeder des vaderlands. Al zullen de meesten nooit een andere monarch hebben meegemaakt, behalve ikzelf dan.
(Elisabeth Schiller)

Lees de andere helft van dit spannende verhaal in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder