Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Zoeken naar de rechters

10 mei 2014 [412] Olivier Keun

Het beroemdste schilderij in Nederland is natuurlijk de Nachtwacht. Ook de Belgen hebben een schilderij van een vergelijkbaar statuur: Het Lam Gods, geschilderd omstreeks 1432 door de gebroeders van Eyck. Het bestaat uit een twaalftal panelen. Het kunstwerk kent een avontuurlijk verleden. Een aantal panelen werd in de loop der tijd door midden gezaagd en sommige panelen werden afzonderlijk verkocht. Het was achtereenvolgens oorlogsbuit van Fransen en Pruisen en in de Tweede Wereldoorlog van de Nazi’s, om uiteindelijk in Gent terug te keren.

Het kunstwerk is niet meer compleet: twee panelen van Het Lam Gods werden namelijk tachtig jaar geleden gestolen uit de Sint Baafskathedraal te Gent. Na de brutale diefstal ontving het bisdom Gent afpersingsbrieven. Er werd een miljoen francs losgeld geëist. Om te bewijzen dat de afperser daadwerkelijk beschikte over de panelen, werd op zijn aanwijzing één van de panelen teruggevonden in een bagagedepot. Tot een overdracht van het tweede paneel kwam het niet. Wel kreeg de politie zes maanden na de diefstal schetsen in handen die aangaven waar het paneel, getiteld De Rechtvaardige Rechters, verborgen zou zijn.

Vondelingenschuif
Maar dit paneel is na tachtig jaar nog steeds zoek en werd overigens in 1941 vervangen door een kopie. Het mysterie behoort inmiddels tot de nationale folklore. Speurneuzen van allerlei slag – wichelroedelopers daaronder begrepen – maken jacht op de De Rechtvaardige Rechters. Vele kerken zijn in de loop ter tijd binnenste buiten gekeerd. Met enige regelmaat hebben op diverse locaties breek- en graafwerk plaatsgevonden in de hoop De Rechtvaardige Rechters te zullen aantreffen. In Gent is onlangs zelfs een speciale vondelingenschuif geplaatst, niet om ongewenste baby’s ter adoptie aan te bieden, maar om het gestolen paneel anoniem achter te kunnen laten. Het boek De da Vinci code van Dan Brown verbleekt bij de verschillende theorieën over Het Lam Gods.

Hitler? Albert?
Een foto uit 1933 van Duitse officieren bij Het Lam Gods voedt de stelling dat Hitler in 1934 alvast een voorschot nam op een voorgenomen inlijving later van de overige panelen. Dat het paneel werd gestolen kort na het fatale klimongeval van de Belgische koning Albert I in 1934 wordt door anderen weer geen toeval gevonden. Dat was geen ongeval, maar moord, nu op het verdwenen paneel de rots te zien zou zijn waar de koning afviel. Het was bovendien (bijna) 500 jaar na de totstandkoming van het schilderij in 1432. Volgens deze theorie ligt het paneel in de crypte van Albert I. De koninklijke familie weigert (vooralsnog) de crypte open te breken. Net voor de Paasdagen was er groot nieuws in Vlaanderen. Paul de Ridder, gezaghebbend historicus, gaf aan te weten dat De Rechtvaardige Rechters, het ontbrekende stuk van Het Lam Gods, zich zou bevinden bij een vooraanstaande Gentse katholieke familie.

Mysterie blijft
Het paneel was intact en zelfs gerestaureerd in het Louvre, Parijs. Een familie die zich kennelijk aangesproken voelde, deed het verhaal af als een indianenverhaal. De justitiële autoriteiten nemen het desalniettemin serieus en hebben weer een gerechtelijk onderzoek geopend. De timing van De Ridder is opvallend. Het Lam Gods, een uit zijn hals bloedend lam, staat symbool voor de kruisiging. Het symboliseert Jezus die zijn leven offert om de mensheid van zijn zonden te verlossen. Toeval dat Dde Ridder juist voor de Pasen en precies tachtig jaar na de diefstal met zijn onthulling kwam? Het mysterie rondom Het Lam Gods spreekt vermoedelijk meer tot de verbeelding, dan het kunstwerk zelf. Misschien moeten we maar verschoond blijven van het ontbrekende paneel De Rechtvaardige Rechters. In België overheerst scepsis: in het bestaan van (de) rechtvaardige rechters wordt al lang niet meer geloofd.
(mr. Frank Dronkers)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder