Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Pisuisse, journalist en cabaretier

24 april 2014 [412] Olivier Keun

Terwijl in augustus 1914 de Duitse invasie van België met de Slag om Luik op punt van doorbreken stond, werkten de boeren zich in het zweet om zoveel mogelijk van hun oogst te redden. Belgische soldaten wachtten de vijand op in de citadel van Luik en in loopgraven rondom. Duitse cavaleristen, zeker van hun superioriteit, stormden op de stad aan zonder rekening te houden met de zich wanhopig verdedigende Belgen. Jean-Louis Pisuisse was erbij.

Zijn krant Het Handelsblad had hem inderhaast als oorlogscorrespondent naar het front gestuurd met de opdracht een levensecht verslag te maken. Vol afschuw beschreef de jonge journalist het onbeheerste aanstormen van de Duitsers: ‘Zij weten niet meer, zoo min als hun rijdieren denken of weten… Zij stuiven voort in de richting welke ze in den aanvang volgden: op den vijand aan … De vijand, die staat er nu rustig in z’n loopgraven, valt hun met salvovuur en mitrailleusehagel op ’t lijf … Straks ligt de fiere, doldappere ruitertroep van daareven geveld tot den laatsten man, tot ’t laatste paard …. Zoo hebben ze ’t ook gewild … Zoo oogst ’n regiment roem in ’t gevecht….! ‘
Ten koste van veel slachtoffers en grote schade werd Luik ingenomen. De Duitsers stootten door. Een verwoestende, vier ellendige jaren durende oorlog was begonnen. Pisuisse schreef zijn verslagen op een wijze die zijn lezers het gevoel gaf of ze erbij waren.

 

Pisuisse-002-wb
Verdrinkingsdrama Berlin
Jean-Louis Pisuisse werd geboren op 6 september 1880 in Vlissingen, als zoon van een inspecteur bij het loodswezen. Na een uiterst korte carrière in het onderwijs kwam Jean-Louis via een behulpzame oom bij de krant. Hij verhuisde naar Amsterdam, ontmoette er Coba Smit en, toen hij werd benoemd als correspondent voor Het Handelsblad in Londen, trouwde hij. Twee jaar later werd hij teruggehaald naar Amsterdam. Toen op 21 februari 1907 het passagiersschip de Berlin strandde op de pier voor Hoek van Holland, waarbij onder de ogen van de machteloze redders tientallen mensen verdronken, schreef hij ter plekke artikelen die zijn lezers tot tranen bewogen.
Pisuisse kon niet alleen pakkende verslagen maken, hij had ook een talent voor cabaret. Zelf geschreven liedjes wist hij met veel égards op het toneel te brengen. Dit bracht hem op het idee om met zijn collega Max Blokzijl, verkleed als Italiaanse zangers, door Nederland rond te trekken en in Het Handelsblad verslag te doen van hun avonturen. Het werd een denderend succes. De lezers konden nauwelijks wachten op een volgende aflevering van het feuilleton. Pisuisse en Blokzijl ervoeren hoe het was om als zwervers behandeld te worden. Ze belandden zelfs een keer in het cachot toen zij niet over een geschikte slaapplaats konden beschikken. Op bruiloften en partijen, op pleinen en in kroegen, overal klonken hun Italiaanse liederen. De mooie stem van Jean-Louis en de voortreffelijke begeleiding door Max deden de mensen versteld staan.

 

Pisuisse-006-wb
Wereldreis op kosten van de baas
Na het daverende succes als straatartiesten werden Pisuisse en Blokzijl overal gevraagd om nog eens op te treden in hun zwerverskostuum. Het duo verdiende daarmee veel geld. Het succes begon Pisuisse op den duur te benauwen. Evenals zijn weinig succesvolle huwelijk met Coba. Hij wilde weg, ver van alles. Overleg met de hoofdredacteur had tot gevolg dat Pisuisse en Blokzijl besloten op eigen kosten een wereldreis te maken waarvan ze in Het Handelsblad verslag zouden doen. Hun trip begon met optredens in Berlijn en Parijs, waarbij Pisuisse liet blijken dat hij moeiteloos een internationaal repertoire kon brengen. In Marseille namen de schrijvende cabaretiers de boot naar Nederlands-Indië. Zij traden op aan boord en begonnen vervolgens aan een succesvolle tournee. Het tweetal gaf voorstellingen in de Hollandse sociëteiten, trad op voor planters en hun families en kreeg van gouverneur-generaal Van Heutz toestemming om in Atjeh voor de troepen liedjes ten gehore te mogen brengen. Tijdens de lange treinreizen door Indië schreef Pisuisse liederen zoals het bekende ‘De Franse Gouvernante’. Na het bezoek aan een theeplanter ontstond het ‘Lied van de thee’. Pisuisse fantaseerde daarin over een mooi Javaans meisje dat de thee plukte die uiteindelijk belandde in de pot van zijn zure tante:
‘En de thee, die met haar geuren
’t Ouwevrijstershart verrukt
’t Is de thee, die door Sarina
Voor haar bruidsschat werd geplukt’

 

Pisuisse-wb-001
Onverwacht uitje naar Shanghai
In Surabaja ontmoette Pisuisse de actrice Fie Carelsen. Hij nam haar op in zijn cabaretgroepje ‘De Kattebel’ en werd stapelverliefd op haar. Toen het tijd was om naar huis terug te keren, bleek dat het nog twee weken zou duren voordat er een schip vertrok. Wel lag de Cimahi gereed voor de reis naar Shanghai. Die omweg leek de heren wel interessant. Zij boekten de reis en arriveerden in een stad waar niemand hen kende. Het geld raakte snel op. Pisuisse en Blokzijl realiseerden zich dat ze zelfs hun hotelrekening niet meer konden betalen. Op voorstel van Blokzijl werd besloten het laatste geld in te zetten op de renbaan. Er werd een gokje gewaagd. Vol spanning keken zij op het scorebord en constateerden niet in de prijzen te vallen. Teleurgesteld wierpen de heren hun papiertje weg. Toen werd het scorebord veranderd en bleek dat het tweetal had gewonnen met 10 tegen 215. Een zeldzaam hoge winst. Wanhopig zochten Pisuisse en Blokzijl tussen de papiermassa naar hun weggeworpen briefje. Ondertussen vond achter hen het pauzenummer plaats. Een Fransman die beweerde te kunnen vliegen klom op een hoge stellage en sprong klapperend met zijn armen waaraan grote vleugels waren bevestigd naar beneden. De stunt mislukte. De onfortuinlijke Fransman viel te pletter onder ijselijk gegil van zijn vrouw en de omstanders. Pisuisse en Blokzijl staakten het zoeken naar hun bonnetje. Zij begaven zich ijlings naar het Franse consulaat en boden aan een benefietavond te verzorgen ten bate van de weduwe van de gevallen vlieger. Het werd een daverend succes. De heren werden na dit optreden overal in Shanghai gevraagd en verdienden genoeg om het hotel te betalen en de reis voort te zetten. Via Sint Petersburg en Moskou arriveerden zij in Amsterdam. Het was een wonderlijke tijd. China beleefde de nadagen van het Chinese keizerrijk en in Rusland was de tsaar nog aan de macht. Europa stond aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Jean-Louis scheidde na terugkeer in Nederland van zijn vrouw Coba en trouwde met de inmiddels gerepatrieerde Fie Carelsen.

 

Pisuisse-012-wb
Gezagsondermijnende liedjes
Tijdens de mobilisatie trad Pisuisse voor de troepen op die langs de grens in garnizoenen lagen en zong zowel Duitse- als Franse liedjes. Zijn vrolijke tekst over een perenverkoopster die met een heel regiment bevriend is en tenslotte blijft zitten met de gebakken peren, ging er bij de soldaten in als koek, maar werd door fatsoensrakkers met gefronste wenkbrauwen aangehoord en als onzedelijk betiteld. In zijn luisterlied ‘Het Wijnglas’, leverde hij kritiek op de dwaasheid van een oorlog en dat werd als gezagsondermijnend beschouwd, vooral vanwege de laatste strofe:
(Ruud Spruit)

Lees de andere helft van dit spannende verhaal in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder