Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De draak leert zwemmen

01 maart 2014 [412] Olivier Keun

Tot de vreemdste bladzijden van de Chinese geschiedenis behoort de geringe maritieme ambitie van het Rijk van het Midden. Aan de Pacifische oceaanrand beschikt het over een indrukwekkende kustlijn, vol havens en baaien die eeuwen achtereen druk worden gebruikt door vissers en kooplieden om de zeilen te hijsen van hun vaak zeewaardige vaartuigen. Maar geen van de ‘hemelse zonen’ die een militaire zeemacht opbouwde. Met één uitzondering: Kublai Khan.

De keizer van de Mongolen en nazaat van de ruiterkrijger Dzjengis Khan rustte in 1274 en 1281 tweemaal een enorme veroveringsvloot uit om Japan te overwinnen. Beide gingen ten onder door de ‘godenstorm’ (kamikaze), een zware taifun-storm. Deze traumatische ervaring, plus het feit dat China tot de komst van Europeanen nooit van de zeezijde bedreigd werd, verklaart waarom het rijk nooit moeite deed een marine op te bouwen.
De Aziatische vaarwegen zijn altijd handelsroutes geweest. Maar, zo bewijst de Republiek der Verenigde Nederlanden, het kan geen kwaad als een koopmansnatie zich teweer stelt tegen onvermijdelijke concurrenten die het op haar rijkdom hebben voorzien.

Nieuwsgierige keizer
Onder Yong lo, keizer (1402-1424) uit de Ming-dynastie, beleefde China hoogtijdagen. De weg daarheen baande de keizer met een bloedige burgeroorlog en bekroonde hij, als om zich te legitimeren in zijn nieuwe positie, met pracht en praal. Yong lo was echter ook begiftigd met pure nieuwsgierigheid, basis voor alle kennis. Hij wilde weten wat er zich voor mensen, dieren en landschappen aan de overzijde van de zee leefden. En de keizer beschikte over iemand met de juiste karaktertrekken: Zheng He (1371-1433/34). Zheng He stamde uit de Zuid-Chinese binnenprovincie Yunnan, was moslim en een telg van een minister uit de Mongolen-dynastie. Bij de verovering van zijn land door de Ming-keizers werd hij gevangengenomen en toegevoegd aan het keizerlijk hof.

 

Replica van het admiraalsschip van Zheng He.

Replica van het admiraalsschip van Zheng He.

Schatschepen
Zheng He vocht aan de zijde van Yong lo en bereikte de positie van naaste vertrouweling. In 1403 benoemde de keizer Zheng He tot admiraal en gaf hem opdracht een grote ‘schatvloot’ op te bouwen waarmee hij er op uit kon trekken om de wereld de grootsheid van de Ming te tonen.  Kern van de vloot waren de zogeheten ‘schatschepen’, jonken van meer dan tachtig meter lengte, tweemaal de lengte van de latere VOC-schepen. De jonken werden volgestouwd met honderden tonnen goederen. In 1405 was de eerste grote vloot gereed: 62 schepen met 28.000 bemanningsleden. Over Vietnam, Java, Malakka en Ceylon werd Calicut in Zuid-India bereikt. Daar werden Chinese luxe-producten als porselein en zijde werden geruild voor kruiden, maar ook exotische dieren en curiosa.

Naar Afrika
Twee latere reizen gingen diezelfde kant op, waarbij af en toe de meegereisde soldaten aan het werk werden gezet: tegen piraten, maar ook tegen inlandse vorsten die maar niet begrepen hoe je op z’n chinees handel drijft.
De vierde reis, van 1413 tot 1415, voerde de Chinezen een stuk verder: Arabië, Perzische Golf en zelfs Oost-Afrika. Behalve juwelen, voorbeelden van bijzondere Afrikaanse flora en fauna, nam de admiraal ook afgevaardigden van Arabische en Afrikaanse potentaten aan boord. Die kon hij trots aan zijn keizer tonen. Vaste handelsposten of militaire bases werden echter niet gevestigd, zoals de Europeanen later deden. Zheng He vertrouwde over de overdonderende macht van zijn vloot en inderdaad ontwikkelde zich uit deze reizen een levendig handelsverkeer. In de jaren 1417 en 1422 leidde Zheng He twee nieuwe expedities over de Indische Oceaan naar Afrika.

Amerika?
De ontzagwekkende inspanning om zulke vloten en expedities uit te rusten leidde al snel tot de veronderstelling dat Zheng ook de Amerikaanse kust zou hebben bereikt. Dat klopt niet, integendeel: in 1424 sloeg voor zijn keizer het noodlot toe. Onder diens opvolger kregen de erwtentellers het weer voor het zeggen: de kosten van de expedities stonden in geen verhouding tot de opbrengsten. De schatschepen werden opgelegd, de zeelui naar huis gestuurd en Zheng He kreeg een kantoorbaantje in Nanjing. Maar nog eenmaal was er een wending: de zuinige nieuwe keizer stierf al in 1425 en zijn opvolger, Yong lo’s neef Xuan De, altijd al gefascineerd door de exotica van Yong lo, reactiveerde de trouwe admiraal en zijn schepen. In 1431 voerde zodoende Zheng He nog eenmaal een enorme vloot aan die met honderd schepen de Chinese Zee instak om de oude handelscontacten nieuw leven in te blazen.
Het is onduidelijk of de admiraal tijdens deze reis stierf of kort na terugkeer van zijn zevende avontuur. Zijn marmeren graf in de oude hoofdstad Nanjing is in elk geval leeg. Met hem stierven de maritieme ambities van China opnieuw. China zonk terug in zijn zelfgekozen isolationisme.
(Franz Metzger/Siebrand Krul)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder