Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Belgische annexatieplannen

30 januari 2014 [412] Olivier Keun

In november 1918 zette België zware middelen in om bij de vredesonderhandelingen fikse stukken Nederland te kunnen annexeren. Nederland had bij de geallieerden een bedenkelijke reputatie. Zij vonden dat de Nederlanders de oorlog hadden gebruikt om er zelf beter van te kunnen worden. Terwijl miljoenen hun leven hadden opgeofferd en grote delen van Frankrijk en België waren verwoest, had Nederland, dat ‘zogenaamd’ neutraal was gebleven, grof geld verdiend aan de doorvoerhandel en de export van eigen producten naar Duitsland.

‘Hang the kaiser’
Bovendien verleende het ‘neutrale’ Nederland asiel aan ‘oorlogsmisdadiger’ keizer Wilhelm II en ermee ingestemd dat Duitse troepen via Limburg naar huis konden. De Belgen vonden dat Nederland hiervoor gestraft moest worden en kwamen tijdens de vredesonderhandelingen in Parijs (Versailles) met een dik pakket aan eisen, die deels politiek-militair, deels economisch van aard waren. Om zich beter te kunnen verdedigen tegen een eventuele nieuwe Duitse aanval drongen de Belgen aan op de annexatie van het groothertogdom Luxemburg, de gebieden rond Eupen, Malmedy en Sankt Vith, die de Pruisen zich in 1815 hadden toegeëigend en Nederlands-Limburg.

Economisch eigenbelang
De economische eisen waren vooral bedoeld om de zogeheten Scheldekwestie voor eens en altijd op te lossen en de toekomst van Antwerpen als havenstad veilig te stellen. In het verleden namelijk had Nederland verschillende keren de Schelde, de toegang tot Antwerpen, afgesloten. De laatste keer dat dit was gebeurd was tijdens het begin van de Eerste Wereldoorlog. Daardoor, zo redeneerden de Belgen, hadden de ‘neutrale’ Nederlanders verhinderd dat de Britten via de Schelde en Antwerpen de Duitsers tijdens hun opmars naar het zuiden in de rug hadden kunnen aanvallen. Zou dit wel zijn gebeurd, dan zou de oorlog nooit zo lang hebben geduurd. Om een herhaling te voorkomen eisten de Belgen de volledige soevereiniteit over de Schelde. Om de positie van de haven van Antwerpen ten opzichte van de havens van Rotterdam en Amsterdam te versterken eiste België ook nog de volledige zeggenschap over het kanaal van Gent naar Terneuzen en de aanleg op kosten van Nederland van een kanaal van Antwerpen naar de Moerdijk en een kanaal met spoorlijn door Limburg naar het Ruhrgebied.

Schelde blijft Nederlands
Al snel bleek dat België zijn hand overspeelde. De Amerikaanse president Wilson maakte duidelijk dat het moest blijven bij de drie Oost-kantons. Wat de Schelde betreft hadden de Belgen een punt zodat hiervoor een internationale commissie werd ingesteld. Na jaren onderhandelen kwamen onder druk van de geallieerden de beide buurlanden tot een vergelijk. De Belgische onderhandelaars zagen af van de Belgische aanspraken op de Schelde en het kanaal naar Terneuzen, terwijl de Nederlandse delegatie plechtig beloofde de aanleg van een kanaal naar Moerdijk en het Ruhrgebied te bewerkstelligen en het kanaal naar Terneuzen te verbeteren. In 1927 verwierp echter de Nederlandse Eerste Kamer het ontwerpverdrag. Het ‘kleine, arme België’, dat zo veel offers had gebracht en om die reden in 1918 op veel sympathie kon rekenen, stond met lege handen. Uiteraard kreeg Nederland de schuld en werd het vermoeden van veel Belgen bevestigd dat Nederland er alleen maar op uit was om Antwerpen uit te schakelen als concurrent van Rotterdam en Amsterdam.
(Ben Speet)

Lees dit artikel en nog veel meer over de Eerste Wereldoorlog in de special van G-Geschiedenis. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder