Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

9.600 jaar oude schedel

30 januari 2014 [412] Olivier Keun

Op het Maasvlaktestrand voor Rotterdam is een schedel van een 9.600 jaar oude Homo-sapiens gevonden, het is een van de oudste Homo-sapiensvondsten in Nederland. Uit skeletonderzoek uitgevoerd door de Universiteit van Amsterdam blijkt dat het gaat om schedelfragmenten afkomstig uit de rechterzijkant tussen oog en oor. De Universiteit Groningen heeft vastgesteld dat de uit het opgespoten zand tevoorschijn gekomen fragmenten 9.600 jaar oud zijn en afkomstig van een volwassen mens uit de steentijd.

Wandelen met de hond
De stukjes schedel zijn gevonden door Walter Langendoen, een winkelier uit Oostvoorne, tijdens een ochtendwandeling met zijn honden. Volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed toont deze vondst de menselijke aanwezigheid aan in het westelijke gebied van Nederland dat nu de zeebodem is. De vondsten zijn te zien in FutureLand, het informatiecentrum over Maasvlakte Twee en zijn vastgelegd in een boek.

Jachtkamp Midden Steentijd
Rond 8000-9000 jaar v. Christus begon de zee aan haar opmars richting onze huidige kustlijn. De mensen van toen leefden bij voorkeur in jachtkampen op hoger gelegen rivierduinen, veilig voor overstromingen Eind 2011 is tijdens de aanleg van Maasvlakte 2 de flank van een voormalig duintop opgegraven uit de bodem van wat nu het Yangtzekanaal is. Uit het vondstmateriaal, waaronder vuurstenen werktuigen, verbrand bot en visgraten, bleek het om een verblijfplaats te gaan uit de Midden Steentijd.
Menselijke resten kwamen tijdens de opgravingen echter niet boven water. Nu blijkt dit bewijs er toch te zijn, afkomstig uit zand van de bodem van de Noordzee zo’n tien kilometer uit de kust, waarmee Maasvlakte 2 is aangelegd. Dat deze stukjes menselijk bot nu uit het zand tevoorschijn komen, bewijst de aanwezigheid van mensen in deze streken rond die tijd. Vermoedelijk trokken mensen in kleine groepjes rond, enkele tientallen hooguit. Gezien de ouderdom van diverse vondsten, lijkt het aannemelijk dat de persoon gebruik heeft gemaakt van het kampje dat in de Yangtzehaven is opgegraven. Hoogstwaarschijnlijk worden er nog meer sporen van menselijke aanwezigheid uit de Midden Steentijd gevonden op het Maasvlaktestrand. De recente vondst van twee harpoenpunten doet dit vermoeden toenemen.

Web-app voor unieke vondsten
Havenbedrijf Rotterdam, de Rotterdamse archeologische dienst (BOOR) en het Natuurhistorisch Museum Rotterdam hebben gezamenlijk de ’Oervondst Checker’ ontwikkeld. Een web-app waarmee smartphonegebruikers fossielen van het Maasvlaktestrand kunnen laten dateren en determineren. Vinders ontvangen direct na melding met hun telefoon een eerste indicatie over de mogelijke leeftijd van hun vondst. Aan de hand van de vindlocatie die met de foto wordt meegezonden, is herleidbaar waar in de Noordzeebodem de vondst samen met het zand is opgebaggerd. Dit kan bestaande theorieën bevestigen of zelfs nieuwe inzichten opleveren. Op de website ontstaat een overzicht van alle gedetermineerde vondsten. Zo helpt het de wetenschap vooruit. Van der Plas: “Bezoekers van het Maasvlaktestrand doen vaak bijzondere vondsten, veelal zonder daar weet van te hebben. Met de mobiele site, kunnen zij nu eenvoudig ontdekken wat ze daadwerkelijk hebben gevonden. Strandjutters worden zo ook een beetje archeologen en dat maakt een bezoek aan Maasvlaktestrand extra spannend.”

Wetenschap niet verloren
Archeoloog Bjørn Smit van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: “Het is niet de eerste keer dat bijzondere vondsten aanspoelen op Nederlandse stranden. Maar vinders van deze unieke stukken weten vaak niet wat ze in handen hebben. Vondsten belanden in privécollecties zonder dat de wetenschap er weet van heeft. Daarom zijn wij blij met het initiatief van de ‘Oervondst checker’. Als we nog meer kunnen beschikken over bijzondere vondsten en er af en toe onderzoek naar doen, zou ons dat enorm helpen.”
Het Havenbedrijf Rotterdam liet het boek ‘Schatten van het mammoetstrand’ maken met daarin de eerste resultaten en conclusies van al het oudheidkundig onderzoek dat tijdens de aanleg van Maasvlakte 2 is gedaan. Naast onderzoek in de zeebodem is een onderwateropgraving gedaan en is het opgespoten zand nauwkeurig onderzocht op aanwezigheid van archeologische en paleontologische vondsten. Bij de onderzoeken waren onder meer de Rotterdamse archeologische dienst BOOR en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed nauw betrokken.

Tentoonstelling ‘Beleef het verleden’
Tijdens de aanleg van Maasvlakte 2 zijn veel overblijfselen gevonden van dieren en mensen die in voorbije tijden in dit gebied leefden. Deze worden getoond tijdens de tentoonstelling ‘Beleef het verleden’ in informatiecentrum FutureLand. Bezoekers kunnen in een ’tijdmachine’ stappen die ze rechtstreeks naar de Midden Steentijd brengt. Ze staan oog in oog met een jager-verzamelaar in zijn jachtkamp, gebaseerd op het kamp gevonden bij opgravingen onder water in de haven. Ook kunnen bezoekers op de foto met een levensechte babymammoet. De tentoonstelling ‘Beleef het verleden’ is te zien tot 6 maart 2014.
FutureLand is het hele jaar gratis toegankelijk voor jong en oud, je beleeft er de haven van de toekomst. FutureLand staat op de grens van de huidige Maasvlakte en biedt uitzicht op Maasvlakte 2 in ontwikkeling. Het informatiecentrum is geopend van dinsdag tot en met vrijdag en op zondag. Sinds de opening in mei 2009 ontving FutureLand al ruim een half miljoen bezoekers. Het informatiecentrum is door de ANWB benoemd tot één van de vijf meest innovatieve uitjes van 2013. Heel het jaar worden bijzondere evenementen georganiseerd, het programma voor 2014 staat vermeld op de website. Kijk voor meer informatie en openingstijden op www.futureland.nl. Adres FutureLand: Europaweg 902, 3199 LC Maasvlakte, Rotterdam Havennummer 8213.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder