Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De mythe van de zilveren helmen

03 januari 2014 [412] Olivier Keun

Naar schatting honderdvijftig slachtoffers aan Duitse kant en evenveel aan Belgische kant. In verhouding tot de miljoenen slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog zijn die driehonderd gesneuvelde soldaten ‘vanzelfsprekend’ een fait divers. En toch heeft de slag van Halen in augustus 1914 een bijzondere betekenis gekregen. Het was de laatste cavaleriecharge in de West-Europese geschiedenis.

De feiten zijn genoegzaam bekend: de Duitse regering vroeg begin augustus 1914 aan het neutrale België een vrije doortocht om Frankrijk aan te vallen. De versterkte maar verouderde fortengordel rond Luik zorgde voor oponthoud totdat de Duitsers ‘Dikke Bertha’ lieten aanrukken. Dat gaf het Belgische leger wel de gelegenheid zich te (re)organiseren achter de Gete, een bescheiden maar strategisch belangrijke rivier op de route naar de haven van Antwerpen.
Woensdag 12 augustus –een week en één dag nadat de cavalerie in Gemmenich de grens had overgestoken-, besloot het Duitse Eerste Leger een doorsteek te wagen via Halen. Regimenten ulanen, dragonders en kurassiers stonden klaar. De enige, weliswaar onvolledige Belgische cavaleriedivisie onder leiding van generaal De Witte had zijn hoofdkwartier opgetrokken in het naburige Kortenaken, aangevuld met genietroepen en een bataljon Karibiniers. De Witte besloot de Duitse aanval niet te beantwoorden met een traditionele charge van zijn ruiters maar de overmacht tactisch op te vangen. Profiterend van de terreinkennis wachtte het Belgische leger af en nam vanuit verdekte posities de ruiterij onder vuur. Met succes.
De verovering van de enige brug over de Gete verliep moeizamer dan de Duitsers hadden verwacht, ook al hadden ze onwaarschijnlijk veel bijval. De Belgische munitie om de brug op te blazen bleek van ‘een ondermaatse kwaliteit en een onvoldoende kwantiteit’. Grote hoeveelheden militairen stroomden samen in het te smalle centrum van de stad. Ze waren een makkelijk doelwit voor de wielrijders die zich achter de berm van de spoorlijn Diest-Tienen hadden verscholen, én voor het zware geschut dat in de heuvels rondom het stadje opgesteld stond. Achtmaal chargeerde de ruiterij tegen een onzichtbare vijand, verscholen tussen de holle wegen van de streek.
’s Avonds kon de schade opgemeten worden. Halen was in Duitse handen en bijna volledig vernield. Het slagveld lag bezaaid met de kadavers van ongeveer 900 paarden. Het paard zou voortaan aan het westelijke front nog enkel voor logistieke taken ingezet worden. En de zilveren helmen? Dat was een poëtisch verzinsel van de lokale pastoor August Cuppens naar analogie met de Guldensporenslag.
(Luc Minten)

Lees het volledige artikel in de special van G-Geschiedenis die helemaal is gewijd aan de Eerste Wereldoorlog. Vanaf 15 januari overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder