Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Belgische kampen in Nederland

03 januari 2014 [412] Olivier Keun

‘En daar zagen we de stad Antwerpen geheel en al in de smoor gedompeld van de gebouwen die op dit oogenblik afbranden. Dat was een verschrikkelijk gezicht voor eenen echten sinjoor zoo zijnen stad in den brand te zien. Dan zijn we maar voort getrokken daar wij zoo gauw mogelijk de Hollandsche grenzen wilden bereiken.’ Deze Antwerpenaar was beslist niet de enige die dat wilde. Na de val van de stad op 10 oktober 1914 sloegen de Belgen massaal op de vlucht. ‘Heel Belgenland scheen daar nu uit te strompelen’, schreef een Nederlandse journalist destijds beeldend. Zeker een miljoen mensen zochten hun heil in het neutrale Nederland.

Vluchtoorden
Daar konden ze rekenen op een barmhartig welkom: ‘Waarlijk heel Nederland staat met open armen gereed om die arme, voortgejaagde stumperds te helpen en te troosten met milde hand en warm hart’.
Na ongeveer een maand keerden de meeste gevluchten naar huis en haard terug. Maar ongeveer 100.000 Belgen bleven voorlopig in Nederland. Voor deze mensen werden centrale kampen ingericht, ‘vluchtoord’ of ‘Belgisch dorp’ genoemd. Eén van die kampen lag bij Nunspeet, een dorp op de Gelderse Veluwe. De burgemeester van Nunspeet benadrukte: ‘de onafzienbare heidevlakten binnen mijne gemeente geven gelegenheid te over tot het inrichten van een kamp voor een onnoemlijk aantal personen’. De vluchtoorden waren bedoeld als humane hulpverlening aan de ontheemde Belgen. Maar was dat in de praktijk wel altijd zo? Het strenge regime in kamp Nunspeet laat op zijn minst een genuanceerder beeld zien.
Begin november begon de aanleg van het kamp. In ijltempo werd op een gebied van veertien hectare een ware stad uit de grond gestampt, met alle nodige voorzieningen. Er was plaats voor zo’n 13.000 mensen, maar het aantal vluchtelingen dat er daadwerkelijk verbleef kwam nooit boven de 7.500. Het merendeel van de bewoners in Nunspeet waren vrouwen, kinderen en ouden van dagen. Grote barakken dienden als onderkomen. Geslapen werd op stro dat los op de kale grond lag. Rondom het kamp was een dubbele haag van prikkeldraad gespannen met om de honderd meter een wachthuisje. Verder waren er twee bijzondere barakken met de passende namen ‘Congo’ en ‘Jan Steen’. De eerste was speciaal voor delinquenten, de tweede voor vrouwen van (vermeende) lichte zeden.
(de foto toont kamp Bergen op Zoom)
(Harry Stalknecht)

Het volledige artikel lezen? Plus nog talrijke andere over het eerste jaar van de Eerste Wereldoorlog? Koop de WO I-special van G-Geschiedenis, boordevol aangrijpende verhalen. In de winkel vanaf 15 januari, voor slechts 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder