Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Nero’s rehabilitatie

11 december 2013 [412] Olivier Keun

Historici worden geacht de bronnen van hun onderzoeksveld kritisch te benaderen, niet ze op een drafje te parafraseren. Dat is precies wat de auteur in dit boek doet met de Romeinse keizer Nero, die - om maar iets te noemen – zijn halve familie vermoordde, Rome in brand stak en christenen voor de leeuwen wierp, zo leerden we toch met z’n allen? Het karikaturale beeld van de wrede tiran, behept met alle mogelijke ondeugden, is in het collectieve geheugen bewaard als de incarnatie van het kwaad, zo ook in de historische roman van de Hongaarse schrijver Deszo Kosztolanyi uit 1922 (onlangs bij van Gennep vertaald als Nero, de bloedige dichter), een portret dat het psychologisch proces schetst van iemand wiens moordzucht op de duur geen motief meer nodig heeft.

Romeinse keizers waren per definitie geen lieverdjes (zie Fik Meyer, Keizers sterven niet in bed), maar was Caligula echt krankzinnig en was Nero werkelijk de psychopaat zoals hij steevast wordt afgeschilderd? Laatst nog door Anton van Hooff in Nero & Seneca: de despoot en de denker (Ambo). Sam Van Overmeire verdiept zich al jaren in de oorsprong van dit idée reçue. Tot in Rome toe ging hij op zoek naar de antieke bronnen en die blijken vooral te berusten op drie geschiedschrijvers die Nero vijandig gezind waren: Tacitus, Suetonius en Cassius Dio. Keizer Nero was, met brood en spelen, populair bij de massa, maar gehaat door de elite waartoe ook die schrijvers behoorden. Waren er eerder al twijfels over hun objectiviteit, in deze nieuwe biografie worden hun beweringen grondig ontleed, onderling vergeleken en geconfronteerd met andere getuigenissen of sporen, hetgeen verrassende resultaten oplevert. Onder meer wordt duidelijk dat Nero niet verantwoordelijk kan zijn geweest was voor de grote brand van Rome in het jaar 64, laat staan dat hij die onder liergetokkel bezong; wel besloot hij de onschuldige eerste christenen als zondebok te gebruiken. Daarnaast wordt er uitgebreid aandacht besteed aan Nero’s niet te verwaarlozen realisaties en wordt naar diepere lagen van zijn persoonlijkheid gepeild, zoals zijn liefde voor de kunsten. In dit veelgelaagde portret krijgt keizer Nero meer dan één gezicht: het legendarische literaire, het historisch correctere en het imago waarmee hij zichzelf graag aan zijn tijdgenoten presenteerde. Een monster, neen, maar een goed mens nu ook weer niet, luidt de iets over the top klinkende conclusie van deze stevig gedocumenteerde rehabilitatie.
(André Capiteyn)

Sam Van Overmeire, Nero. Drie gezichten van een populaire keizer
Davidsfonds Uitgeverij, Leuven, 2013
236 blz., € 27,50 ISBN 978 90 582 6968 3


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder