Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De keuken van de Vikingen

12 november 2013 [412] Olivier Keun

Karige kost, dat kun je wel zeggen van wat zoal bij de Vikingen op tafel komt. Ons beeld is nogal iconisch, van bijvoorbeeld Hagar de Verschrikkelijke, een stripverhaal die hilarische clichés over de mannen uit het Noorden laat voortleven: een koehoorn gevuld met niet al te beste wijn, in de andere hand een stuk half-rauw rood vlees. Tafelmanieren moesten nog worden uitgevonden.

Vikingen waren boven alles boeren. Geen bloeddorstige en brandschattende krijgers, nee: boeren. Hoe komen we nu te weten wat bij deze Noormannen op tafel kwam? Hier helpen uiteraard archeologen ons. Er zijn veel overblijfselen van voedsel en het gereedschap dat daarbij nodig was tevoorschijn gekomen en ook de magen van veenlijken hebben geheimen prijsgegeven. Geen smakelijke kost om te onderzoeken misschien, wel reuze verhelderend. Verder helpen (spaarzame) beschrijvingen in sagen enlegenden ons wegwijs worden.

Menu
Elke dag at elke Viking een soort graanpap, soms aangevuld met noten, vruchten of kruiden om er smaak aan toe te voegen. We zouden het voorlopers van het huidige muesli kunnen noemen. Vikingen verbouwden vooral rogge (zoals ook bij ons), gerst en haver. Deze tarwesoorten waren het best bestand tegen ziekten en het klimaat. Het tegenwoordige witte koren gold als dure lekkernij en was voorbestemd voor de rijken.
Om brood te bakken werd tarwe met een ruwe steen geplet en vermalen. Hier liet de technische stand van zaken bij de Vikingen het afweten, zo zien we aan het gebit van de opgegravenen: hun tanden zijn goeddeels afgesleten, zonder twijfel vanwege onvoldoende vermalen tarwe. Dat wil zeggen: afbrekende steentjes raakten in het tarwe verzeild en beschadigden het gebit. Brood was overigens geen dagelijkse kost omdat het bederfelijk is en snel oneetbaar hard wordt.
Het houden van vee was dagelijkse zorg: hoe meer runderen, schapen en varkens hoe beter. Daardoor was er altijd melk in overvloed en was het voedsel gevarieerd en voedzaam.

Véél meer over het leven van de Vikingen in de volgende G-Geschiedenis: thema De Vikingen. In de winkel vanaf 27 november.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder