Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Dordrecht, Hollands oudste

23 oktober 2013 [412] Olivier Keun

Wederom is er een nieuw deel verschenen in de onvolprezen reeks historische atlassen, dit keer uitgegeven door Uitgeverij Vantilt en gewijd aan de stad Dordrecht. Net als bij de vorige delen wordt in vijfendertig hoofdstukken de geschiedenis van deze ‘oudste’ stad van Holland en haar directe omgeving (Biesbosch, Alblasserwaard en Hoeksche Waard) beschreven. Elk hoofdstuk bevat een historische kaart en een viertal afbeeldingen die de leidraad vormen voor de tekst.

In de 12de eeuw komt de kleine nederzetting aan het riviertje de Thuredricht tot grote ontwikkeling omdat de bewoners optimaal kunnen profiteren van de talrijke waterwegen in de buurt. In 1220 krijgen de Dordtenaren stadsrechten, en daarmee een grote mate van onafhankelijkheid. Van cruciaal belang voor de verdere ontwikkeling van de stad is het stapelrecht dat graaf Jan I in 1299 verleent. Voortaan moeten de schippers die over de Lek en Merwede voeren hun lading in Dordrecht eerst uitladen en daar te koop aanbieden om daarna met wat niet is verkocht verder te reizen. Aan de welvaart van de stad komt in 1421 een abrupt einde toen als gevolg van de Sint Elisabethsvloed de infrastructuur totaal wordt verwoest en Dordrecht geïsoleerd komt te liggen. Een Gouden Eeuw hebben de Dordtenaren dus nooit gekend. Pas in de tweede helft van de 19de eeuw wordt de stad weer opgenomen in de vaart der volkeren wanneer ook hier de industrialisatie op gang komt en de stad aangesloten wordt op het spoorwegnet. Gevolg is dat de nagenoeg intact gebleven middeleeuwse binnenstad overbevolkt raakt en uitbreidingen nodig zijn. Daarna verloopt de geschiedenis parallel met vele andere steden: een explosieve groei, saneringen in de oude binnenstad, stadsvernieuwing, verkeersperikelen en een toenemend milieubewustheid.
Het bijzondere van Dordrecht is derhalve dat tussen 1421 en 1850 er nauwelijks iets verandert in de ruimtelijke structuur van de stad en dus ook in het kaartbeeld en dat heeft de auteurs parten gespeeld bij de selectie van de kaarten. Er is veel van hetzelfde en de auteurs hebben zich in allerlei bochten moeten wringen om die periode van ruim vier eeuwen met tekst te vullen. Desalniettemin is het boek een lust voor het oog en mag niet ontbreken in de boekenkast, niet in die van de Dordtenaren en zeker ook niet in die van wie geïnteresseerd is in de stadsvergelijkende geschiedenis. Toch één kritiekpunt – maar dat geldt voor alle atlassen in deze reeks: de kaarten, zeker degene die voorzien zijn van een legende, en dat zijn er veel, zijn te klein afgedrukt, waardoor het voor de lezer buitengewoon moeilijk is de informatie die de kaart biedt tot zich te nemen.
(Ben Speet)

Riny Benschop, Teun de Bruijn, Ineke Middag
Historische atlas van Dordrecht: Stad in het water
Vantilt, Nijmegen, 2013
80 blz., € 24,50 ISBN 978 94 6004 129 7


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder