Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Afsluitdijkweg tachtig jaar

19 september 2013 [412] Olivier Keun

Op 25 september 1933 werd de Afsluitdijk als verkeersweg in gebruik genomen, ruim een jaar na het sluiten van het zeegat dat eeuwenlang ongeveer een derde van het huidige Nederland met overstromingen bedreigde. Naast die waterstaatkundige betekenis bracht het de noordelijke provincies een stuk dichter bij Holland. En er werd gedroomd over grote verbindingen van de Rijndelta naar die van de Elbe. Over de Afsluitdijk zou zeker een spoorlijn komen.

Tegenwoordig ligt er een vierbaans snelweg op de dijk, de A7, plus een fietspad voor hen die graag weer en wind trotseren op een 32 kilometer lang, bijkans straalrecht traject. Ze hebben iets luwte van de hoge dijk aan de zeezijde.

Inpolderen Zuiderzee
Het idee om de binnenzee te controleren en vervolgens in te polderen is al oud, zeker uit de 17de eeuw, toen zoveel water werd terugveroverd en daarvoor geld in overvloed was. Het waren vooral investeringen van rijke kooplui die de aanzet gaven, al was veel technisch talent nodig voor de uitvoering. Wat betreft het temmen van de Zuiderzee was een bijkomend voordeel dat de voortdurende verzilting van omringend boerenland werd gestopt. Nadelen waren er natuurlijk ook: met name de uitmondende IJssel zou het nieuwe binnenmeer onherroepelijk verzoeten en daarmee voor de visserij ongeschikt maken. Daarom is wel geopperd om de monding van de IJssel buiten de nieuwe afsluitende dijk te houden. Maar omdat de provincie met de langste zeekust, Friesland, dan niets aan de nieuwe dijk zou hebben, is dat plan van tafel verdwenen.
In de jaren tachtig van de 19de eeuw was de ‘Nieuwe Wereld’ Nederland in volle uitvoering: er werden enorme infra-structurele werken in gang gezet, zeker op waterstaatkundig gebied, en er ontstond een Zuiderzeevereniging, met toen al Cornelis Lely in de gelederen. Het bleef bij plannen.

Knik in de dijk
Je kunt het je amper meer voorstellen, maar tot een eeuw geleden kwamen grote overstromingen tamelijk vaak voor. Die van 1916 schokte het land en het plan om de Zuiderzee onder controle te krijgen (vooral de heersende noordwestenwind maakte de inham tot een gevaar), werd weer actueel. Kort na de Eerste Wereldoorlog was er een kortstondige hoogconjunctuur en toen werd besloten tot serieuze plannenmakerij, al duurde het nog zeven jaar, pal voor wéér een economische crisis, voor het tot uitvoering kwam.
De Zuiderzeewerken waren voor Nederland grootschalig, en al spoedig kregen ze het karakter van werkverschaffing, toen de crisis van 1929 tienduizenden werkloos maakten. Miljoenen kuubs zand en klei werden gestort, eindeloze rijsmatten gevlochten en miljoenen kilo’s stenen uit het buitenland aangevoerd. Veel werk werd ter plaatse geregeld omdat er tal van problemen voorkwamen die niet waren voorzien. Wat men weer wel wist, was de diepe sleuf die moest worden overbrugd of beter afgedijkt. Om dat stuk zo kort mogelijk te houden, werd het tracé een stukje opgeschoven waardoor de dijk een knikje kreeg.

Sluizen
De dijk is voorzien van twee series sluizen: de Stevin- en de Lorentz-sluizen. Zij zorgen voor de uitwatering van het teveel aan zoete water en controleren daarmee ook de Nederlandse voorraad aan zoet water. Bij de sluizen zijn ook grote schutsluizen aangelegd die vooral voor de pleziervaart op de Wadden belangrijk zijn. Momenteel wordt gewerkt aan experimenten om met de wisseling van zout en zoet stroom op te wekken.
Voor dat de Afsluitdijk een enorm karwei was met uitzonderlijke gevolgen voor liefst vijf provincies, is betrekkelijk aandacht voor het jubileum. Vaak komen verbaasde buitenlandse bezoekers bij het Monument voor een gesloten deur en ook andere plekken die mensen moeten trekken zien er niet altijd even toeristvriendelijk uit, al doet het Kazemattenmuseum aan de Friese kant zijn best.
(Siebrand Krul)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder