Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De essentie van de belgitude

05 augustus 2013 [412] Olivier Keun

De kans dat u Marc Bolland kent, is behoorlijk klein. Deze PS-politicus haalde kortgeleden uitgebreid de Franstalige pers met het voorstel om het Waals als onderwijstaal in te voeren. Inderdaad, u leest het goed. Niet de universele taal van Molière maar het lokale dialect dat anders dreigt verloren te gaan. Naarmate de Europese Unie de landsgrenzen opheft, groeit de aandacht voor wat ons scheidt: de taal op de eerste plaats.

De Stichting Ons Erfdeel wil de Vlaams-Nederlandse cultuur in het buitenland bevorderen en heeft haar kantoren in Rekkem, pal op de grens tussen België en Frankrijk en tussen de Latijnse en Germaanse wereld. Bestaat er een meer inspirerende plek om te reflecteren over een lijn in het landschap die eeuwenlang de geesten verdeeld heeft? Het resultaat is een prachtige bundel van essays, historisch, literair, poëtisch en fotografisch.

Moeskroen-De Panne
Ludo Milis staat stil bij de Vrede van Utrecht (1713) die de imperialistische politiek van de Bourbons bezegelde. Artesië, Waals-Vlaanderen (met o.m. Rijsel en Dowaai) en delen van Henegouwen gingen voorgoed verloren. Wim Chielens en Luc Vanackere zijn voortreffelijke gidsen die de streek en haar geschiedenis op hun duim kennen en de lezer meetronen naar markante grensplaatsen tussen Moeskroen en De Panne.

Zootje
Neem bijvoorbeeld Risquons-Tout, de naam alleen al… De plek staat in de geschiedenisboeken vermeld omdat het Belgische leger daar in 1848 de enige ‘slag’ uitvocht die het ooit gewonnen heeft. De tegenstand bestond uit een zootje ongeregeld uit Parijs, vastberaden de revolutie en de republiek uit te dragen. De plaats bewijst vooral dat grenzen om fiscale redenen soms meer aantrekken dan afstoten. Begin 20ste eeuw was het er een komen en gaan van pendelarbeiders die in de Noord-Franse industrie emplooi vonden. Nadien lokte de grenspost routiers én smokkelaars. Sinds de openstelling van de grenzen in 1992 zijn sommige van die kunstmatige grensgevallen verworden tot spookdorpen, andere floreren zoals de Zwarte Berg in Westouter. Wat deze bundel zo bijzonder maakt, is dat schrijvers vanuit hun beleving het historische gedeelte aanvullen met een gevoel dat het Europa zonder binnengrenzen niet meer kent: de opwinding van een grens te overschrijden en te passeren langs een douanier met de obligate vraag ‘iets aan te geven?’. Zeker de bijdrage van Anne Provoost over de ‘schreve’, de roepnaam van de grens tussen België en Frankrijk, beklijft in dat opzicht.

Vagevuur
Wie voorbij Het Paradijs, een gehucht van Rekkem, via de Vagevuurstraat landinwaarts trekt, kan de hellevaart van vele Belgische politici volgen. Daar begint namelijk de taalgrens die reikt tot Voeren en sinds 1963 de verhoudingen tussen de Nederlandstaligen en Franstaligen gebetonneerd heeft. Een degelijke introductie in deze institutionele materie waarover bibliotheken vol zijn geschreven, is het boek van Brigitte Raskin. Historisch keerpunt is de Bourgondische eenmaking geweest toen de taal, met name het Frans, een middel werd om sociale promotie te maken. Met een strengere eindredactie en een wat frissere opmaak, los van de uitstekende kaarten, had deze publicatie zeker een groter publiek kunnen aanspreken.

Minderheden
De materie blijft intussen hoogst actueel. Want waarom wil die illustere Bolland het Waals opleggen? Om via een omweg een resolutie van de Raad van Europa ter bescherming van de talen van minderheden in de Belgische wetgeving om te zetten. Vlaanderen weigert namelijk die resolutie te ratificeren. (Taal)grenzen maken tot nader order onlosmakelijk deel uit van de voor buitenstaanders surrealistische belgitude.
(Luc Minten)

Grens/Frontière 1713/2013
Uitgeverij Ons Erfdeel vzw, 2013
176 blz., voor België € 21, voor Nederland € 23, ISBN 978 90 7970 513 9

De taalgrens. Of wat de Belgen zowel verbindt als verdeelt
Brigitte Raskin
Uitgeverij Davidsfonds, Leuven, 2012
329 blz., € 27.50, ISBN 978 90 5826 740 5

Lees deze en veel meer interessante boekenrecensies in de nieuwste G-Geschiedenis. Nu overal te koop!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder