Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Luchtvervuiling zo oud als Rome

16 juni 2013 [412] Olivier Keun

Voor de Industriële Revolutie werd de aarde niet geplaagd door uitstoot van menselijke activiteit. Tenminste; dat dachten we tot voor kort. Nu zijn er in de Groenlandse ijsmassa’s luchtbellen onderzocht die erop wijzen dat het broeikaseffect al zeker tweeduizend jaar voorkomt.

Célia Sapart van de Universiteit van Utrecht leidde vijftien wetenschappers uit Europa en Amerika in een studiegroep die methaanconcentraties tot 2100 jaar oud ging meten. Methaan komt van nature in lage concentraties voor in de atmosfeer. Tegenwoordig wordt het gas verantwoordelijk gehouden voor de opwarming van de aarde door uitstoot van de intensieve veehouderij, lekken in gasleidingen, vuilstorten en schoonbranden grote oppervlakten land. De Groenlandse ijsmassa waar het onderzoek plaatsvond, is 115.000 jaar oud en meet bijna 2,5 kilometer dikte. Deze bestaat uit zoveel samengeperste sneeuwlagen als er jaren waren zodat precies het proces gemeten kan worden.

De wetenschappers ontdekten dat de methaanconcentraties opliepen, maar geen verband leken te hebben met de klimaatopwarming, die in fases plaatsvindt. De schommelingen moeten dus een andere oorzaak hebben. Die andere oorzaak bleek menselijke activiteit te zijn, meer specifiek landbouwontwikkelingen vanaf 100 voor Christus. De Romeinen hielden vee (koeien, schapen en geiten) die methaan uitstoten en in dezelfde tijd breidde de Han-dynastie in China de rijstcultuur sterk uit, de toeneming van methaanproducerende bacteriën tot gevolg hebbend. In beide beschavingen groeide sterk het ambacht van smid die hout brandden om metaal in vormen te krijgen. Toen zowel Rome als China vervielen, daalde de methaanproductie. Tussen 100 v.Chr. en 1600 n. Chr. steeg de methaanuitstoot met zo’n 31 miljoen ton per jaar. De VS alleen produceren nu 36 miljoen ton per jaar.

Hoewel de uitstoot door menselijk handelen geen invloed had op het klimaat, was het een verbazingwekkende ontdekking dat het zeker invloed had op de atmosfeer. Het onderzoek kan ook dienen om betere voorspellingen te doen. In elk geval is de aanname dat de mens tot 1750 geen invloed op de atmosfeer had, in de prullebak verdwenen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder