Stelling

Het oprukkend gebruik van de Engelse taal in musea is publieksvijandig

Stem

Agenda

Naar de Oost en de West
In het Nationaal Archief te Den Haag ligt 1,2 kilometer aan archiefstukken van de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgeslagen. De tentoonstelling ‘De wereld van de VOC’ is dus slechts een fractie, die niettemin een wijde wereld opent. Geen romantisch jongensboek, wel een duizelingwekkende reis.
Het kleine leven
Het Brusselse Hallepoortmuseum neemt met de nieuwe tentoonstelling Little Life de bezoeker mee naar een kleine wereld, die op wonderlijke wijze het huiselijk leven van de burgerlijke milieus uit de 19de en het begin van de 20ste eeuw verbeeldt. Koken, poetsen, de tafel dekken, het bed opmaken, bezoek ontvangen, een huis inrichten,… het dagelijkse leven blijkt voor het kinderspel een onuitputtelijke inspiratiebron.

Studio Merkelbach

09 april 2013 [412] Olivier Keun

Honderd jaar geleden, in april 1913, opende Jacob Merkelbach een luxe portretatelier boven in het modepaleis Hirsch & Cie aan het Leidseplein in Amsterdam, een toplocatie voor een ambitieuze fotograaf. Hier heerste 'luxe et volupté' en klanten uit de bovenlaag van de burgerij, maar ook uit de wereld van het theater, de dans, kleinkunst en film vonden hun weg naar de fotostudio.

Merkelbach, telg uit een winkeliersgeslacht van de Nieuwendijk, vond inspiratie in Wenen en Berlijn, met name waar het de sjieke aanpak van het ambacht van fotograaf betrof. In zijn bedrijf boven Hirsch bevonden zich de daglichtstudio, kleedruimten, kantoor, wachtkamer, en technische ruimtes zoals een kleurkamer.
Het atelier werd voortgezet door zijn dochter Mies, tot 1969. Naar schatting 130.000 glasnegatieven werden toe aan het Stadsarchief Amsterdam geschonken, waar er niet al te voorzichtig mee werd omgesprongen, zo erkennen de archief-oudgedienden Anneke van Veen en Ellen Fleurbaay. Er zijn ‘slechts’ 40.000 bewaard gebleven. Maar dat is dan ook een enorme hoeveelheid waar nog veel onbekends tussen zit. De Merkelbachs waren secuur in hun administratie, zeker voor een fotograaf, maar veel geportretteerden zijn onbekend omdat het kaartsysteem uiteraard verouderde adressen geeft, en bovendien op factuuradres is geordend. Het Stadsarchief heeft nu de beelden gedigitaliseerd en op internet geplaatst: redeenportret.nl hoopt daarmee de namen en verhalen te achterhalen van een voorbije wereld van vooral beter gesitueerde Amsterdammers. Maar ook van zakenlieden, gedemobiliseerde Indië-soldaten, artiesten, diplomaten en politici.
De oorlogsjaren waren moeilijk: zoals alle Joodse bedrijven werd Hirsch & Cie geliquideerd en het gebouw door de Duitsers leeggeroofd. Maar de fotostudio bleef open. Juist in die jaren hadden veel mensen behoefte aan een portret van hun dierbaren. Bovendien kwamen Merkelbachs retoucheervaardigheden goed van pas voor vervalste persoonsbewijzen. Dit gebeurde recht onder de neus van de Duitse militairen die zich in de studio lieten vereeuwigen.
Na de dood van Jacob Merkelbach in 1942 zette zijn dochter Mies de studio voort. Maar de concurrentie werd heviger, theaterfotografie verplaatste zich naar de toneelvloer en op den duur legden veel gespecialiseerde portretstudio’s het af tegen de opkomende doe-het-zelf-fotografie. Niet langer was het de fotograaf die de regie voerde over het beeld dat wij van onszelf wilden creëren, met zijn apparatuur, uitgekiende licht en legertje assistenten, ontvangstdames en retoucheurs. In 1969 viel het doek, een tijdperk was ten einde.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Tussen medailles en pantserauto’s

Militaire attachés zijn deels diplomaat, deels spion. In vredestijd kan het een luxueus leventje zijn, in oorlogstijd wat minder. Andrej Prezjbjano (1885-1963), kapitein van de tsaristische gardecavalerie, werd begin september 1914 door de Russische militaire attaché in Frankrijk doorgestuurd naar het hoofdkwartier van het Belgisch leger. Hij kon natuurlijk in zijn raarste dromen niet bevroeden dat een paar jaar later in zijn vaderland de hel zou losbreken, en zijn positie dramatisch veranderde.

Lees verder

Kroniek

Held van Peotillos

Tweehonderd jaar geleden, op 11 november 1817, stierf de vrijheidsstrijder Francisco Javier Mina voor het vuurpeloton. Mina was een Spaanse militair die vocht als guerrillastrijder in de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog en later de kant koos van Mexico in de Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder