Stelling

Stadsgidsen hebben meer goede wil dan kennis van zaken

Stem

Agenda

Nach Holland
In de vroege ochtend van 10 mei 1940 begint de Duitse aanval op Nederland. Langs de hele Nederlands-Duitse grens trekken zwaarbewapende Duitse troepen het land binnen: te voet, te paard, op motoren, in tanks en zelfs op de fiets. Tegelijkertijd landen er parachutisten bij Rotterdam, Den Haag, de Moerdijkbruggen en Dordrecht. Op 14 mei wordt Rotterdam gebombardeerd. Op 15 mei geeft Nederland zich over.
Dulle Griet weer thuis
Het schilderij ‘Dulle Griet’ van Pieter Bruegel de Oude is terug thuis in het Antwerpse Museum Mayer van den Bergh. Ze is opnieuw één van de blikvangers in het museum. Het schilderij was twee jaar afwezig. Na een grondige restauratie in het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) te Brussel reisde het door naar het Kunsthistorisches Museum te Wenen voor de overzichtstentoonstelling van Bruegel.

Studio Merkelbach

09 april 2013 [412] Olivier Keun

Honderd jaar geleden, in april 1913, opende Jacob Merkelbach een luxe portretatelier boven in het modepaleis Hirsch & Cie aan het Leidseplein in Amsterdam, een toplocatie voor een ambitieuze fotograaf. Hier heerste 'luxe et volupté' en klanten uit de bovenlaag van de burgerij, maar ook uit de wereld van het theater, de dans, kleinkunst en film vonden hun weg naar de fotostudio.

Merkelbach, telg uit een winkeliersgeslacht van de Nieuwendijk, vond inspiratie in Wenen en Berlijn, met name waar het de sjieke aanpak van het ambacht van fotograaf betrof. In zijn bedrijf boven Hirsch bevonden zich de daglichtstudio, kleedruimten, kantoor, wachtkamer, en technische ruimtes zoals een kleurkamer.
Het atelier werd voortgezet door zijn dochter Mies, tot 1969. Naar schatting 130.000 glasnegatieven werden toe aan het Stadsarchief Amsterdam geschonken, waar er niet al te voorzichtig mee werd omgesprongen, zo erkennen de archief-oudgedienden Anneke van Veen en Ellen Fleurbaay. Er zijn ‘slechts’ 40.000 bewaard gebleven. Maar dat is dan ook een enorme hoeveelheid waar nog veel onbekends tussen zit. De Merkelbachs waren secuur in hun administratie, zeker voor een fotograaf, maar veel geportretteerden zijn onbekend omdat het kaartsysteem uiteraard verouderde adressen geeft, en bovendien op factuuradres is geordend. Het Stadsarchief heeft nu de beelden gedigitaliseerd en op internet geplaatst: redeenportret.nl hoopt daarmee de namen en verhalen te achterhalen van een voorbije wereld van vooral beter gesitueerde Amsterdammers. Maar ook van zakenlieden, gedemobiliseerde Indië-soldaten, artiesten, diplomaten en politici.
De oorlogsjaren waren moeilijk: zoals alle Joodse bedrijven werd Hirsch & Cie geliquideerd en het gebouw door de Duitsers leeggeroofd. Maar de fotostudio bleef open. Juist in die jaren hadden veel mensen behoefte aan een portret van hun dierbaren. Bovendien kwamen Merkelbachs retoucheervaardigheden goed van pas voor vervalste persoonsbewijzen. Dit gebeurde recht onder de neus van de Duitse militairen die zich in de studio lieten vereeuwigen.
Na de dood van Jacob Merkelbach in 1942 zette zijn dochter Mies de studio voort. Maar de concurrentie werd heviger, theaterfotografie verplaatste zich naar de toneelvloer en op den duur legden veel gespecialiseerde portretstudio’s het af tegen de opkomende doe-het-zelf-fotografie. Niet langer was het de fotograaf die de regie voerde over het beeld dat wij van onszelf wilden creëren, met zijn apparatuur, uitgekiende licht en legertje assistenten, ontvangstdames en retoucheurs. In 1969 viel het doek, een tijdperk was ten einde.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Dossier Willem IV

Hij is uit de dynastie ongetwijfeld de Oranjetelg met de meest merkwaardige, zo niet meest dramatische, levensloop: Willem IV. Geboren enkele weken na de dood van zijn vader; door een ongelukkige val in zijn kleuterjaren opgezadeld met een ernstige vergroeiing van het bovenlichaam, sindsdien voortdurend worstelend met een slechte gezondheid; decennialang geplaagd door erfeniskwesties, politiek gedwarsboomd en, eenmaal de top bereikt, na enkele jaren al bezweken.

Lees verder

Kroniek

De Slag om Monte Cassino

De ‘Battle of Britain’, de Slag om Stalingrad, de tankslag bij Koersk en D-Day zijn onbetwiste hoogtepunten uit de Tweede Wereldoorlog. Maar dat geldt zeker ook voor de bij velen minder bekende Slag om Monte Cassino. Op 10 juli 1943 landden geallieerde troepen op Sicilië om Hitlers belangrijkste bondgenoot Italië uit te schakelen en Duitsland vanuit het zuiden aan te vallen. De Slag is 75 jaar geleden.

Lees verder

Heilige van de week

Richard

7 februari (stierf ca. 720) Deze Germaanse naam bestaat uit twee delen. Het eerste deel ric- betekent machtig en aanzienlijk. Het tweede deel -hard betekent sterk of stevig.

Lees verder