Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Bronbeek: wonen tussen trofeeën

24 maart 2013 [412] Olivier Keun

In Nederlands' koloniale tijdperk waren er talloze militairen actief in de overzeese gebieden. Sommigen van hen konden na hun dienst niet meer dienen in het leger en kwamen terecht in Bronbeek, het tehuis voor veteranen. In 2013 viert dit tehuis het 150-jarig bestaan met een expositie over de eigen geschiedenis.

Halverwege de 19de eeuw schonk koning Willem II landgoed Bronbeek in Arnhem aan de Staat der Nederlanden. Voorwaarde was dat het alleen gebruikt mocht worden voor oude en gewonde veteranen. Deze veteranen dienden in Nederlands-Indië bij wat later bekend werd als het Koninklijke Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Het Koloniaal Militair Invalidenhuis Bronbeek opende in 1863 zijn deuren.
Het tehuis kon 220 veteranen herbergen. Kort na oprichting zat het tehuis al vol. Niet alleen met Nederlandse veteranen, maar ook met Duitsers, Zwitsers en andere Europeanen die in de koloniën hadden gediend. De eerste jaren was het huis vooral een doorgangshuis, veteranen die voldoende gerevalideerd waren gingen weer naar huis.

Arbeidsplicht
Wie dacht in het tehuis op zijn lauweren te kunnen rusten kwam bedrogen uit. Tot het tachtigste levensjaar hadden de veteranen arbeidsplicht. De bewoners verzorgden een paard, koeien, varkens, konijnen, kleinvee en bijen, ze kweekten vissen, teelden groente en fruit. Deze zelfvoorzienendheid zorgde voor een dagbesteding en drukte bovendien de kosten.
Binnen het tehuis gold een even strenge militaire hiërarchie als erbuiten. De manschappen sliepen op slaapzalen, terwijl de onderofficieren met twee personen een kamer deelden. In 1961 werden de slaapzalen afgeschaft en kwamen er voor alle veteranen één- of tweepersoonskamers. Vanaf 1970 waren niet alleen oud-militairen van het KNIL, maar ook andere militairen welkom en kreeg het tehuis een nieuwe naam: Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen Bronbeek.

Goede reclame
Een van de redenen om het tehuis voor veteranen op te zetten was dat het goed was voor de werving van militairen. Als het veteranen slecht zou gaan, zou dat natuurlijk een slechte reclame zijn voor de krijgsmacht.
Dankzij de vele trofeeën in de gang werd Bronbeek bovendien een symbool voor de superioriteit van het Nederlandse gezag in Nederlands-Indië. Soms werden er bijvoorbeeld schedels van verslagen tegenstanders tentoongesteld, met naam, plaats en jaartal. Verder hing het huis vol met onderscheidingen van oud-bewoners en schenkingen van particulieren of van het ministerie van Oorlog. Hierdoor kreeg het gebouw steeds meer de functie van museum. Nederlanders konden zien wat voor ‘grootsch er werd verricht’, daar overzees.

Anno 2013
De afgelopen honderdvijftig jaar hebben ongeveer 6150 militairen in Bronbeek gewoond. Inmiddels er is nog ruimte voor vijftig alleenstaande veteranen van alle krijgsmachten, beneden de rang van officier. Het museum beheert inmiddels zo’n 45.000 voorwerpen, houdt verschillende tentoonstellingen en biedt ruimtes voor bijvoorbeeld reünies en herdenkingen. Tegenwoordig wordt in het museum ook aandacht besteed aan de tegenstanders van het koloniale bewind.

De expositie 150 jaar Bronbeek. Wonen tussen trofeeën is tot en met 31 december 2013 te zien in Museum Bronbeek. Bezoek voor meer informatie de website www.bronbeek.nl.
(Lilian Ahlers, http://historiek.net)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder