Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Suiker: superluxe dikmaker?

11 maart 2013 [412] Olivier Keun

Suiker is zo’n onlosmakelijk onderdeel geworden van ons voedsel en drinken dat we ons geen wereld meer zonder kunnen voorstellen. Suiker is één van de belangrijkste smaakmakers, en één van de grootste veroorzakers van overgewicht. Vóór 1850 echter was suiker een zeldzaam goedje, en daardoor voorbehouden voor de upper class.

Toen, halverwege de 19de eeuw, veranderde Napoleon III dat allemaal: dankzij hem spoelde betaalbare suiker over Europa en greep een halve eeuw later diabetes en obesitas als een epidemie om zich heen.
Halverwege de 18de eeuw ontdekte de Duitse chemicus Andreas Margraff dat zowel de rode als de witte biet sucrose bevatte die niet te onderscheiden viel van die uit suikerriet. Hij voorspelde dat daarom betaalbare suiker (want in grote hoeveelheden) gewonnen kon worden door de aanplant van bieten in het betrekkelijk milde klimaat van Europa. Toch zou het nog vijftig jaar duren voordat een werkbare methode was gevonden om de suiker te winnen. Gedurende deze halve eeuw kwam suiker van plantages in de zuidelijke Pacific, maar de ontdekking van de suikerhoudende biet zou de handelsroutes van suiker, zo werd algemeen aangenomen, drastisch veranderen.
Suikerriet was meer dan een eeuw lang het monopolie van de Britten. Tijdens de Napoleontische oorlogen werd Frankrijk door Groot-Brittannië afgesneden van het Caraibisch gebied en bleef daardoor nagenoeg verstoken van suiker. In 1806 was suikerriet nagenoeg van het Europese vasteland verdwenen. In 1811 presenteerden Franse geleerden Napoleon twee suikerbroden, samengesteld uit suikerbieten. Napoleon was enthousiast en verordonneerde de aanplant van liefst 32.000 hectare suikerbieten, plus de bouw van verwerkende fabrieken. Binnen een paar jaar stonden er meer dan veertig suikerfabrieken, meest in Noord-Frankrijk,  maar ook in Duitsland, Oostenrijk, Rusland en Denemarken. In 1815 stonden bieten op 79.000 hectare en draaiden er meer dan 300 fabrieken, alleen al in Frankrijk. Nu stroomde suiker over Europa, als het ware, en kelderde de prijs dusdanig dat iedereen zich de lekkernij kon veroorloven. In de thee, in maaltijden, suiker leek in heel korte tijd een onmisbaar ingrediënt. Suiker stond voortaan in elk keukenkastje. Vandaag de dag komt ongeveer 35% van alle suiker van de suikerbiet. Was de gemiddelde consumptie begin 19de eeuw zes kilo per jaar per persoon, eind 19de eeuw was dan al 23 kilo. Tegenwoordig is de menselijke consumptie 160 miljoen ton. Opvallend: Europa verbruikt tweemaal zoveel suiker als de Verenigde Staten. Dat heeft zeker te maken met de stimulerende invloed van de Europese Unie, die dit beleid overigens alweer terugschroeft: de laatste jaren is 800.000 hectare suikerbiet prijsgegeven.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder