Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Ondernemen op het spoor

27 februari 2013 [412] Olivier Keun

Terecht wijzen de twee redacteuren van dit boek – in feite een bundel van vijf artikelen waaraan zes auteurs hebben bijgedragen - erop dat over de geschiedenis van het spoor al ontzettend veel is geschreven, maar dat op heden weinig aandacht is besteed aan het aspect van het ondernemen. Zij beloven in deze lacune te voorzien. Die belofte wordt echter slechts gedeeltelijk ingelost.

Een groot aantal bladzijden is gewijd aan de aanschaf van locomotieven, de breedte van het spoor, de uniformen van de spoorwegbeambten, de telegraaf en allerlei andere zaken die de exploitatie van de eerste spoorlijnen van de HIJSM betroffen, zaken waarover in de bestaande literatuur al uitgebreid is geschreven. Ook het op zich zeer boeiende artikel van Jan Schulten over de militaire betekenis van de spoorwegen en de bemoeienissen van overheid en leger om de verschillende spoorwegmaatschappijen – in 1881 werd het Nederlandse spoorwegnet nog beheerd door een tiental particuliere maatschappijen – op één lijn te krijgen past mijns inziens niet in deze bundel. Desondanks biedt het boek voldoende interessant nieuw materiaal over de ondernemers en vooral de financiers uit de begintijd van de HIJSM. Verrassend te lezen is bijvoorbeeld dat de maatschappij geen enkele moeite had om kapitaalverschaffers over te halen aandelen te kopen of in te tekenen voor een lening. Terwijl de landelijke en plaatselijke overheden het nut van de spoorwegen vooralsnog nog niet inzagen – de trekschuit voldeed immers prima –, werden in 1837, het jaar van de oprichting van de HIJSM, de eerste twee emissies in 1837 van respectievelijk 1,3 en 5,2 miljoen vele malen overtekend door Nederlandse en buitenlandse investeerders. Wat tot nu toe niet bekend was is dat koning Willem I bij elkaar 801 aandelen wist te verwerven waarmee hij veruit de grootste aandeelhouder was in een onderneming die zijn nut nog moest bewijzen en door meer behoudende lieden als uiterst riskant werd beschouwd. Blijkbaar, zo concluderen de schrijvers, was Nederland in die jaren niet zo suf als vaak wordt beweerd. Wie wil weten of het beleggen in de HIJSM een verstandige keuze is geweest moet deze bundel zeker aanschaffen.
(Ben Speet)

Hugo Roos en Guus Veenendaal (red.)
Ondernemen op het spoor. De eerste jaren van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij
Boom Amsterdam, 2012
175 blz. € 19,90 ISBN 978 94 6105 779 2


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder