Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Van Amazone naar Madonna: het verhaal van de BH

19 december 2012 [412] Olivier Keun

Van de Amazones wordt gezegd dat zij op jonge leeftijd de borsten van hun dochters wegbrandden zodat deze bij het boogschieten niet in de weg zouden zitten. Dit gebruik gaf deze mythische vrouwelijke krijgers zelfs hun naam, naar het Griekse a-mazos dat zonder borst betekent. Een nogal rigoureuze aanpak van de ongetemde buste. Door de jaren heen hebben vrouwen op een meer subtiele manier hun in het oog springende vrouwelijkheid weten te beteugelen.

Je kunt er niet omheen, de borst is een in het oog springend vrouwelijk kenmerk. In de oude tijden werd geen al te grote nadruk op de boezem gelegd. Griekse en Romeinse vrouwen lieten de borsten vrijelijk zien en hangen. Hooguit werd tijdens sportieve activiteiten het bovenlichaam met een stuk stof omgord. Tijdens de Middeleeuwen werden de borsten min of meer onder de kleding weggemoffeld om met de Renaissance als uitbundig decolleté weer tevoorschijn te komen. Strakke lijfjes duwden de borsten naar boven waar ze werden geaccentueerd door een grotendeels ontblote hals. Het tonen van been of enkel werd destijds meer gewaagd gevonden, een houding die lang zou standhouden. Het lijfje ontwikkelde zich in de jaren tot het korset, een strak insnoerbaar vest, verstevigd met metaal, been of balein. De zo gevormde wespentaille werd in de loop van de tijd steeds sterker benadrukt en in de 19de eeuw tot hoogste vrouwelijk ideaal verheven. Het korset was haast letterlijk verworden tot een dwangbuis, een knellend stuk kleding, dat de bewegingen en gezondheid van de vrouw behoorlijk hinderde. Natuurlijk ging dit vooral op voor de elite. De werkende vrouw droeg noodzakelijkerwijs praktischer kleding zonder speciale borststeun.

Weg met het korset!
De geboorte van de BH (kort voor bustehouder) ging samen met de roep om meer vrijheden voor vrouwen. Het strakke keurslijf met de extreme wespentaille oogstte steeds vaker kritiek. De beroemde filosoof Rousseau had al in 1762 met afkeuring gesproken van een onnatuurlijke doorklieving van het vrouwenlichaam. In de daaropvolgende eeuw wezen artsen op de serieuze gezondheidsrisico’s. Ook de opkomst van de sport, voor vrouwen -ondanks mannelijke verwijten van onzedigheid- vooral van het fietsen, vroeg om kleding die meer ruimte gaf. Na 1890 deed de losse reformkleding deed haar intrede. Het korset werd symbool voor de zwakke, onhandige en weerloze vrouw, een rol die veel vrouwen niet meer wilden dragen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) waren de westerse vrouwen massaal de fabrieken ingegaan om de plaatsen op te vullen van de mannen, die aan het front moesten vechten. De Amerikaanse overheid had vrouwen opgeroepen geen korsetten meer te dragen om zo het metaal te sparen voor de oorlogsindustrie. Er wordt wel beweerd dat deze oproep het metaal opleverde voor twee volledig bewapende slagschepen. Hoe dan ook; de vrouwen lieten zich niet meer in het wespentaillekorset hijsen. Na de Eerste Wereldoorlog had dit type korset zijn langste tijd gehad. Daardoor ontstond behoefte aan een andere vorm van ondersteuning van de borsten.
(Harry Stalknecht)

Het hele verhaal lezen? Zie de januari-editie van G/Geschiedenis!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder