Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Rariteiten uit de Burgeroorlog

19 december 2012 [412] Olivier Keun

De Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) lijkt de Amerikanen meer en meer te boeien, een beetje vergelijkbaar met de West-Europese interesse voor de Eerste Wereldoorlog. Ondanks het feit dat er sinds het laatste schot van de Burgeroorlog meer dan 60.000 boeken over verschenen, bleven enkele bizarre feiten onbeschreven.

*De wonderlijke Bunker Brothers.
Chang en Eng Bunker staan bekend als ‘de originele Siamese tweeling’, inderdaad uit Siam (Thailand). Ze werden bekend als attracties bij museumtentoonstellingen. In 1839 kochten ze een stuk grond in de Blue Ridge Mountains in Noord-Carolina om zich daar voorgoed te vestigen. Ze trouwden zusters, startten een succesvol boerenbedrijf (met slaven), naturaliseerden en werden toegewijde confederates. In 1865 overviel Union-generaal George Stoneman Noord-Carolina en besloot een aantal inwoners onder de wapenen te roepen, ongeacht hun sympathieën. Alle mannen van achttien jaar en ouder werden op een briefje geschreven en in een ton gegooid. Daar rolde de naam van Eng Bunker uit de ton, maar deze verzette zich logischerwijs. Generaal Stoneman kon weinig doen: Changs naam was niet gevallen. Geen van beiden diende: niet alleen zaten de mannen met een gedeeld borstbeen aan elkaar vast, ze deelden ook een lever. Maar hun beider zonen meldden zich aan en vochten voor de confederatie.

*De geheime bergplaats.
In 2009 bezocht een vrouw het Museum of the Confederacy in Richmond, Virginia, met een eikelvormig object bij zich. Ze beweerde dat het sinds vele generaties in de familie was en dat het gedurende de Burgeroorlog was gebruikt om geheime boodschappen in te verbergen en het een rectale verstopplek te geven. De dienstdoende conservator vond het een origineel verhaal, maar wees het aanbod van de hand.

*De kip van generaal Lee.
In 1862 kreeg generaal Robert Lee een stel kippen van een boer uit Virginia. Soldaten van confederatie-generaal John Beel Hood aten ze alle op, op één na, die in een boom was ontsnapt die over de tent van Lee hing. Die kreeg aardigheid aan het diertje, dat hij Nellie ging noemen en een plekje in zijn tent toeschikte. Nellie stelde die gastvrijheid op prijs door zowat elke dag een ei te leggen. Aan de vooravond van de Battle of the Wilderness nodigde Lee een groep generaals uit om bij hem te dineren. Maar zijn slavenkok, William Mack, slaagde er niet in om voldoende voedsel te verwerven. Hij zag geen andere uitweg dan Nellie te offeren. Naar zeggen van de kok was dat de enige keer in vier jaar dat zijn baas Lee hem een flinke uitbrander gaf. Of het nu een soldaat was of een kip; generaal Lee werd altijd erg droevig van een slachtoffer.

*Rouwrituelen.
Oorlogsconventies schreven voor dat een moeder een jaar rouwt om de dood van haar kind, om een broer zes maanden en om een echtgenoot twee en een half jaar. Dat ging in stadia van heel erg rouwen tot steeds lichter, met bijpassend gedrag en kleding. Mary Todd Lincoln bleef meer dan een jaar in diepe rouw vanwege de dood van haar zoon Willie. Ze droeg uitsluitend zwart. Flora Stuart, weduwe van confederatie-generaal J.E.B. Stuart bleef liefst 59 jaar rouwen nadat haar man in 1864 viel. Tot haar dood in 1923 bleef ze in het zwart gekleed. Vreemd genoeg werd een man verondersteld slechts drie maanden te rouwen om de dood van zijn vrouw, louter door een zwarte band te dragen op hoed of rond de pols.

*Gloeiende wonden.
Na de Slag bij Siloh, in 1862, maakten soldaten melding van een gek verschijnsel: glow-in-the-dark wonden. In de veldslag raakten meer dan 16.000 soldaten gewond en de confederatie noch de unie had voldoende medisch personeel om deze stroom aan te kunnen. Tallozen lagen meer dan twee regenachtige dagen in de modder te kreperen en menigeen sprak van in het donker gloeiende wonden. Daarbij leken deze wonden sneller te helen dan die waren verzorgd. In 2001 losten twee teenagers uit Maryland dit mysterie op (en wonnen er een belangrijke wetenschappelijke prijs mee): door de onderkoeling van de slachtoffers ontstond een ideaal microklimaat voor de bacterie Photorhabdus luminescens, waarvan de naam dus al het oplichtend karakter aangeeft.

*De andere Jefferson Davis.
Unie-generaal Jefferson Davis deelde zijn naam met de president van de confederatie, een toevalligheid die minder verwarring gaf dan men zou kunnen denken, behalve één uitzondering. Gedurende Slag bij Chickamauga in 1863, tegen het vallen van de avond op Horseshoe Ridge, zagen soldaten van het 21ste Ohio-regiment een groep mannen naderen van wie ze niet wisten of het vrienden of vijanden waren. Toen ze vervaarlijk dichtbij kwamen, riepen ze hen op om zich bekend te maken. Het antwoord luidde “Jeff Davis’s troops.” De Ohio-soldaten haalden opgelucht adem in de veronderstelling dat het ging om troepen van de unie-generaal. Enkele momenten later staarden ze recht naar de scherpe punten van de bajonetten van het 7de regiment Florida. De Ohioans capituleerde en de confederatie won de slag.

*Stonewal Jackson, hypochonder.
Confederatiegeneraal Jackson (zie foto) noemde zichzelf vaak “out of balance.” Zelfs als hij onder vuur lag, stak hij een arm omhoog teneinde het bloed naar beneden te laten stromen zodat het evenwicht was hersteld. Hij had overigens een lelijke wond aan een arm opgelopen toen hij dit tijdens de Eerste Slag van Bull Run deed. Hij vertikte het om peper te eten omdat dit zijn linkerbeen zwak zou maken. Hij zoog graag aan citroenen omdat hij dacht dat het hem hielp bij zijn “dyspepsia.” Liefst stond hij zo lang mogelijk recht overeind: dat was de natuurlijke houding die een mens het best in balans houdt. Zijn slechte zicht bezocht hij te herstellen door zijn hoofd vaak in ijskoud water te dompelen, met open ogen. En, hypochonder of niet; hij voelde zich op het slagveld even veilig als in bed.

*De spullen die hij droeg.
Na de dood van president Abraham Lincoln, op 15 april 1865, vond men in zijn portefeuille een vijf confederatiedollar-biljet, bedrukt met het gezicht van confederatie-president Jefferson Davis. Lincoln zou het gekregen kunnen hebben toen hij eerder die maand Petersburg en Richmond bezocht.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder