Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Drukken in Oorlogstijd

16 augustus 2012 [412] Olivier Keun

In de Tweede Wereldoorlog was drukwerk van levensbelang. Kranten, persoonsbewijzen en distributiebonnen spelen daarom een hoofdrol op de tentoonstelling Drukken in oorlogstijd in het Grafisch Museum in Groningen

In de Tweede Wereldoorlog was drukwerk van levensbelang. Kranten, persoonsbewijzen en distributiebonnen spelen daarom een hoofdrol op de tentoonstelling Drukken in oorlogstijd in het Grafisch Museum in Groningen, Rabenhauptstraat 65, Groningen; tot 26 augustus).

De insteek van het nieuws verschilde van krant tot krant. Vooral het verschil tussen legale en illegale bladen is groot. Bij legale kranten werd al gauw een NSB-hoofdredacteur aangesteld. De Telegraaf en het Dagblad van het Noorden werden bijvoorbeeld sterk gestuurd door de Duitsers. In Nederland werden meer dan duizend ondergrondse bladen verspreid. De reikwijdte ervan was enorm. Al deze bladen schreven dat de Duitse berichtgeving onjuist was en stelden misstanden aan de kaak. De grootste illegale krant was Trouw. Enkele andere verzetsbladen zijn Het Noorderlicht, Doorgeven, Vrij Nederland en Het Parool.
De tentoonstelling begint in een lange gang. In aparte kabinetten gaat men in op nieuwsgaring (via de radio), drukken in oorlogstijd en vervalsen van persoonsbewijzen en distributiebonnen. Tenslotte is er een kabinet ingericht over schaarste van papier en inkt. Aan de lange wand van de gang is een eregalerij gevormd, voor 152 Groningse verzetsmensen die omkwamen in de Tweede Wereldoorlog. Erbij hangt een gedicht van Anthonie Donker uit 1945. Een strofe daaruit luidt:

‘En toen de eerste van hen was gevat,
trad dadelijk een tweede naar voren.
Toen de derde zijn leven gegeven had,
sprak de vierde, het is niet verloren.’

Het beste bekijkt men vervolgens ‘zaal 2’. Daar staan de Duitse propaganda, de ‘Silbertanne’-moorden en illegale kranten centraal. Te zien zijn ook twee interviews met verzetsmensen, die vertellen over hun motieven en ondergrondse activiteiten.
Daarna komt men in ‘zaal 1’ meer te weten over nog meer verzetskranten. Ook de rol van de bekende kunstenaar Werkman wordt belicht. Tenslotte komt de bezoeker bij een aantal edities van kranten van rond de bevrijding in 1945. De voorpagina’s zijn in meerkleurendruk.
De oude, veelzeggende foto’s en enkele voorwerpen komen goed tot hun recht in de eenvoudig vormgegeven tentoonstelling. De vele voorpagina’s van verzetsbladen en legale kranten geven een inkijkje in de periode 1940-1945. Behalve hun vormgeving zijn ook de artikelen op de voorpagina’s veelzeggend. De Groningse situatie is als uitgangspunt gekozen voor deze tentoonstelling, maar dat verhaal is op veel andere steden van toepassing. Daarmee is Drukken in oorlogstijd zeker ook een aanrader voor bezoekers van elders.  (Inge Schriemer)

GRONINGEN (NL)
Grafisch Museum
Rabenhauptstraat 65
0031-50-5256497
www.grafischmuseum.nl
Drukken in Oorlogstijd
Tot 26 augustus 2012, di t/m zo 13-17 uur

Foto: Het vervalsen van een paspoort is een minutieus karwei. Sinds 1941 moest iedereen ouder dan veertien jaar altijd zijn persoonsbewijs bij zich hebben. Persoonsbewijzen waren zo ontworpen dat ze moeilijk te vervalsen waren. Zo gebruikte men speciale inkt, die onzichtbaar werd onder een specifiek soort lamp (Cas Oorthuis/nfa, collectie Nederlands Fotomuseum)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder