Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Rondom de stilte. Herdenkingscultuur in Nederland

11 mei 2012 [412] Olivier Keun

Rob van Ginkel heeft zich bezig gehouden met de herdenkingscultuur in Nederland. In Rondom de stilte deed hij daarvan verslag.

In landen als België, Frankrijk en Groot-Brittannië is ‘11 november’ geen punt van discussie. In Nederland laaien de gemoederen over en rondom ‘4 en 5 mei’ voortdurend hoog op. De Amsterdamse antropoloog en socioloog Rob van Ginkel heeft zich bezig gehouden met de herdenkingscultuur in Nederland. In Rondom de stilte deed hij daarvan verslag. Het is een lijvig, maar fascinerend boek waarbij af en toe mijn mond van verbazing open zakte.

In de eerste naoorlogse periode werd er doelbewust selectief herinnerd: onder aanvoering van de eerste naoorlogse minister-president Schermerhorn werd de mythe gesmeed dat iedereen – op een paar openlijke collaborateurs na – zich manmoedig tegen de bezetter had gekeerd. In de jaren van wederopbouw was er geen ruimte voor gekissebis, maar moesten de mouwen opgestroopt worden om het land er weer bovenop te helpen. Pas in de jaren zestig trad er een kentering op en groeide het inzicht dat Nederland zich niet massaal had verzet, maar dat het gros der Nederlanders zich had ‘aangepast’ aan de gewijzigde omstandigheden. In deze periode verkreeg de Holocaust een steeds centralere rol bij de herdenkingen.
Parallel hieraan verbreedde de herdenkingscultus zich enorm. Alle mogelijke groepen slachtoffers vroegen om openlijke erkenning van het leed dat hen was overkomen en eisten een monument (of een uitkering). In Rondom de stilte is fraai beschreven hoe het komt dat momenteel op 4 mei zo ongeveer iedereen herdacht wordt die sinds september 1939 waar ook ter wereld bij een gewapend conflict of vredesmissie is omgekomen. Voor dat herdenken zijn er ontelbaar veel ‘plaatsen van herinnering’ beschikbaar. Van Ginkel kan geen precies aantal noemen, maar het moeten er veel meer zijn dan de 3.400 oorlogsmonumenten die op de website van het Nationaal Comité 4 en 5 mei zijn vermeld. (Cor van der Heijden)

R. van Ginkel,  Rondom de stilte. Herdenkingscultuur in Nederland
Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2011. 2011
844 blz. € 29,95
ISBN 978 90 351 3440 9


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder