Stelling

Aanschouwelijke geschiedenis begint onder je eigen voeten

Stem

Agenda

Rondjes om de kerk
Omdat het officiële wielermuseum te Roeselare wegens verbouwing is gesloten, is er in de naburige Paterskerk een speciale tentoonstelling te zien: Koers is religie. Tot in ieder geval eind 2017 wordt hier de geschiedenis van het wielrennen van een religieuze dimensie voorzien. Nederlanders zijn altijd een beetje jaloers op de Belgische wielercultuur. De enige klassieker van betekenis, de Amstel Gold Race, heeft geen enkele bijnaam, terwijl de Ronde van Vlaanderen liefkozend ‘de Ronde’, ‘Vlaanderens Mooiste’ of ‘de Hoogmis’ wordt genoemd.
Ballerina in oorlogstijd
Over filmster Audrey Hepburn gaat het verhaal dat ze betrokken was bij het Arnhemse verzet. Zo zou ze tijdens Operatie Market Garden onder andere koerierster voor de geallieerden zijn geweest. Een misvatting, zo blijkt uit archiefonderzoek van het Airborne Museum. Toch is de tentoonstelling 'Moederliefde – Ella en Audrey' geen rectificatie.

Test Romeinse koelkast

18 mei 2017 skrul

Zwitserse archeologen ontdekten bij opgravingen nabij Basel een bijzondere put, die mogelijkerwijs door de Romeinen is benut als koelkast. Peter-Andrew Schwarz gaat proberen of het werkt. Hij is archeoloog aan de universiteit van Basel en ervan overtuigd dat de Romeinen uitstekende koeltechnieken kenden. Hij voert de test uit in het Romeinse fort Augusta Raurica bij Basel.

Een rijp stuk kaas, daarbij een goed gekoeld glas witte wijn in de zomer; daarvan genoten ook de oude Romeinen. Maar wat tegenwoordig dankzij koeltechnologie vanzelfsprekend is, was in de Antieke Oudheid een groot probleem, zeker in de warme landen rond de Middellandse Zee.
Wanneer men vlees en vis niet pekelt moet het op een constante temperatuur van acht graden Celsius bewaard worden. Datzelfde geldt voor kaas en wijn; het zijn alle bederfelijke waar. Schwarz weet dat de Romeinen sneeuw voor koeling gebruikten. Plinius en Seutonius schreven daarover. Keizer Nero koelde daarmee in de zomer zelfs zijn bad, aldus Schwarz. Opslaan deden de Romeinen sneeuw in ongeveer vier meter diepe putten, opgemetseld met droge muren. ’s Winters werden die met ijs en sneeuw gevuld en afgedekt met stro ter isolatie, zo wil de these. Zulke putten zijn op meer plekken aangetroffen. Tot heden werden ze gezien als ordinaire opslagruimten, hoewel ijskelders ook bekend zijn uit de Middeleeuwen en Vroegmoderne Tijd, doorgaans bij adellijke behuizingen.

 

Peter-Andrew Schwarz, de drijvende kracht achter de koelkasttest.

 

Om de proef op de som te nemen of je ijs en sneeuw echt een hele zomer lang kunt bewaren gaat Schwarz het testen. Een eerste proef mislukte: het weer zat tegen en de hele lading sneeuw is in één keer naar beneden gekieperd, wat tot te weinig dichtheid voerde.
Waar de onderzoekers ook rekening mee moeten houden zijn de veranderde klimaatomstandigheden: in de 1ste en 2de eeuw lag er rond Basel aanmerkelijk meer sneeuw dan tegenwoordig. En dat is niet alles: de Rijn is tegenwoordig ijsvrij. Sinds de bouw van grote waterkrachtcentrales in de jaren twintig drijven er geen ijsschotsen meer voorbij aan de site Augusta Raurica. Die schotsen, daarvan zijn de wetenschappers overtuigd, visten de Romeinen uit de rivier voor hun koeltechniek. IJs is een stuk dichter dan sneeuw en dus effectiever.
Schwarz geeft meteen toe dat een geslaagd experiment geen waterdicht bewijs is dat de Romeinen de schacht voor koeling gebruikten, maar vast staat dan wel dat het mogelijk was.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Meer dan een ‘liekeszanger’

‘Ik wil deze nacht in de straten verdwalen – dans cette nuit j’ai envie de me perdre’. Het allerbekendste nummer van Wannes Van de Velde (1937-2008) typeert deze artistieke duizendpoot ten voeten uit. Hij was een rusteloze, heel gevoelige ziel die ervan hield om in ‘zijn’ kosmopolitische Antwerpen rond te dolen en daar inspiratie op te doen voor een indrukwekkend oeuvre van teksten, liederen en tekeningen.

Lees verder

Kroniek

Grutte Pier belegert Medemblik

In juni 1517, 500 jaar geleden, slaat Pier Gerlofs Donia het beleg voor Medemblik. Het landsdeel heet West-Friesland, maar behoort tot Holland. Voor Donia, vanwege zijn enorme gestalte bekend als Grutte Pier, is dit vijandig gebied. Zijn leger, de ‘Arumer Zwarte Hoop’ vocht tegen de Hollanders, die met de Saksen zijn Friesland aanvielen, zijn dorp hadden geplunderd, zijn vrouw hadden vermoord. Feitelijk is hij een vroege verzetsstrijders tegen de Habsburgers.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder