Stelling

Syrische vluchtelingen kunnen prima gastles geschiedenis geven

Stem

Agenda

Terreur en willekeur
De Russische strafkampen hebben een gruwelijke reputatie. In de zogenoemde Goelagkampen stierven bijna drie miljoen gevangenen door honger, ziektes en executies. Vrijwel onbekend is dat er ook duizenden Nederlandse slachtoffers waren: Nederlanders die hadden gevochten in Duitse dienst en in Rusland krijgsgevangen waren gemaakt, maar ook idealistische communisten die vóór de oorlog naar Rusland waren getrokken om mee te werken aan de rode droom maar die uit de gratie vielen.
Duitse negatieven
In 1917 en 1918 reisde een team van ongeveer dertig Duitse kunsthistorici, fotografen en architecten door België om de belangrijkste monumenten te fotograferen. Dat resulteerde in meer dan 10.000 opnames van Belgische kerken, begijnhoven, kastelen, herenwoningen, publieke monumenten, interieurs en kunstwerken. Eind jaren twintig werden de originele fotografische negatieven (glasplaten) door de Belgische Staat aangekocht. Ze zijn nu te zien.

Test Romeinse koelkast

18 mei 2017 skrul

Zwitserse archeologen ontdekten bij opgravingen nabij Basel een bijzondere put, die mogelijkerwijs door de Romeinen is benut als koelkast. Peter-Andrew Schwarz gaat proberen of het werkt. Hij is archeoloog aan de universiteit van Basel en ervan overtuigd dat de Romeinen uitstekende koeltechnieken kenden. Hij voert de test uit in het Romeinse fort Augusta Raurica bij Basel.

Een rijp stuk kaas, daarbij een goed gekoeld glas witte wijn in de zomer; daarvan genoten ook de oude Romeinen. Maar wat tegenwoordig dankzij koeltechnologie vanzelfsprekend is, was in de Antieke Oudheid een groot probleem, zeker in de warme landen rond de Middellandse Zee.
Wanneer men vlees en vis niet pekelt moet het op een constante temperatuur van acht graden Celsius bewaard worden. Datzelfde geldt voor kaas en wijn; het zijn alle bederfelijke waar. Schwarz weet dat de Romeinen sneeuw voor koeling gebruikten. Plinius en Seutonius schreven daarover. Keizer Nero koelde daarmee in de zomer zelfs zijn bad, aldus Schwarz. Opslaan deden de Romeinen sneeuw in ongeveer vier meter diepe putten, opgemetseld met droge muren. ’s Winters werden die met ijs en sneeuw gevuld en afgedekt met stro ter isolatie, zo wil de these. Zulke putten zijn op meer plekken aangetroffen. Tot heden werden ze gezien als ordinaire opslagruimten, hoewel ijskelders ook bekend zijn uit de Middeleeuwen en Vroegmoderne Tijd, doorgaans bij adellijke behuizingen.

 

Peter-Andrew Schwarz, de drijvende kracht achter de koelkasttest.

 

Om de proef op de som te nemen of je ijs en sneeuw echt een hele zomer lang kunt bewaren gaat Schwarz het testen. Een eerste proef mislukte: het weer zat tegen en de hele lading sneeuw is in één keer naar beneden gekieperd, wat tot te weinig dichtheid voerde.
Waar de onderzoekers ook rekening mee moeten houden zijn de veranderde klimaatomstandigheden: in de 1ste en 2de eeuw lag er rond Basel aanmerkelijk meer sneeuw dan tegenwoordig. En dat is niet alles: de Rijn is tegenwoordig ijsvrij. Sinds de bouw van grote waterkrachtcentrales in de jaren twintig drijven er geen ijsschotsen meer voorbij aan de site Augusta Raurica. Die schotsen, daarvan zijn de wetenschappers overtuigd, visten de Romeinen uit de rivier voor hun koeltechniek. IJs is een stuk dichter dan sneeuw en dus effectiever.
Schwarz geeft meteen toe dat een geslaagd experiment geen waterdicht bewijs is dat de Romeinen de schacht voor koeling gebruikten, maar vast staat dan wel dat het mogelijk was.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Getekend Utrecht

Het vervolg van het eerdere monumentale werk met tekeningen van de stad Utrecht tussen 1550 en 1900 bestrijkt de periode 1900-2000. Beide boeken zijn samengesteld door Tolien Wilmer, oud-medewerkster van het Utrechts Archief. Voor dit boek kon Wilmer putten uit een collectie van zo’n drieduizend tekeningen van Utrechtse stadsgezichten. In haar inleiding erkent Wilmer dat het selecteren van de ruim vierhonderd afbeeldingen haar vele hoofdbrekens heeft bezorgd. Als voornaamste criteria golden de veelzijdigheid van de tekenaars, de kwaliteit van de tekeningen en bovenal een zo groot mogelijke diversiteit aan locaties en onderwerpen. Eén tekenaar heeft haar voorkeur, namelijk Chris Schut van wiens hand negentig tekeningen zijn opgenomen.

Lees verder

Kroniek

Aardappeloproer 1917

Nederland was in de Eerste Wereldoorlog neutraal, maar kreeg gaande het strijdgewoel toenemend hinder. De zeeblokkade van Duitsland leidde tot voedseltekorten. Eind juni 1917 waren in Amsterdam de aardappelen op, toen het gerucht ging dat in de Prinsengracht een schip vol aardappelen lag aangemeerd, bestemd voor het leger. Dat was aanleiding voor een bloedige veldslag. Vrouwen speelden een hoofdrol.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder