Stelling

Trump en de Brexit helpen de Europese Unie er weer bovenop

Stem

Agenda

Madyol opgehangen
Sinds juni 1815 heeft het slagveld van Waterloo talloze artiesten aangetrokken. Boerderijen, paden, gehuchten en soldaten zijn al eindeloze keren getekend en geschilderd geweest en vertellen reeds tweehonderd jaar lang het bloedige avontuur. In opdracht van graaf Cavens realiseerde kunstenaar Jacques Madyol (1871-1950) een reeks schilderijen die de verschillende plekken en de hoofdrolspelers van de beroemde slag illustreren. Voor het eerst sinds een halve eeuw zijn ze te zien.
Historisch paardenspektakel
Volgend weekeinde (19/20 augustus) organiseert het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg een groot paardenevenement. Naast een show met onder andere Romeinse ruiters, ridders en het Korps Mariniers is er ook aandacht voor verschillende paardenrassen en zijn er diverse activiteiten voor kinderen. Tijdens ‘Te Paard!’ ontdekken bezoekers de rol van het paard binnen de krijgsmachten. Naast een show in de arena zijn er demonstraties waaronder een obstakelproef, bereden wapenvaardigheid ‘tentpegging’ en polo.

Zwervende cijnsrol

28 maart 2017 skrul

In Mol (Belgische Kempen) kwam Jo Lommelen, voorzitter van de Kamer van Heemkunde afgelopen januari online een bijna 600 jaar oude cijnsrol tegen over zijn gemeente, in het bezit van een privéverzamelaar. Het bleek om het archief van de Heilige-Geesttafel te gaan, de voorloper van het huidige OCMW. Een overheidsdocument dus, dat thuishoort in het Rijksarchief. Maar daar stopte de omzwerving nog niet.

De perkamenten cijnsrol van de Molse heiliggeesttafel zou dateren van ca. 1320, maar de inhoud was Lommelen volslagen onbekend. Na wat naspeuringen kwam hij via de auteur van de website in contact met de eigenaar van de rol, een particuliere verzamelaar uit Tienen. Die gaf aan dat hij bereid was het stuk te verkopen. De Kamer voor Heemkunde zag hierin een uitgelezen kans om het Molse gemeentearchief te verrijken met een uniek document, dat bovendien nog zowat een halve eeuw ouder was dan het tot dusver oudste bewaarde stuk.

Mol wilde niet over één nacht ijs gaan zodat het Rijksarchief gecontacteerd werd met de vraag of zo’n transactie überhaupt kon. Het antwoord was formeel: op de keper beschouwd ging het hier om het archief van de Heilige-Geesttafel, de voorloper van het huidige OCMW, en dit stuk maakte derhalve deel uit van het overheidsdomein. Dergelijke stukken zijn door hun statuut onvervreemdbaar en onverjaarbaar, zoals dat heet. Ze kunnen niet worden verhandeld en langjarig bezit brengt geen eigendom mee. Onomstotelijk bewijs voor het feit dat het om overheidsarchief ging, was evenwel noch op het stuk zelf, noch in oude inventarissen te vinden.

De Molse Kamer voor Heemkunde slaagde er vervolgens in het document te verwerven, mét het uitdrukkelijk beding dat zij het meteen aan het Rijksarchief zou overdragen. Aanknopend bij een overeenkomst uit 1997, waarbij het gemeentearchief van Mol de oude gemeentearchieven in bruikleen had ontvangen, zou het Rijksarchief ook deze cijnsrol in bruikleen afstaan aan het gemeentearchief, zodat het in prima omstandigheden zou worden bewaard en tegelijk ter beschikking kon worden gesteld van lokale onderzoekers.
Op 2 februari vond dan in Mol, onder ruime belangstelling, de overhandiging aan het Rijksarchief plaats: rijksarchivaris Michel Oosterbosch gaf de rol netjes in bruikleen aan burgemeester Paul Rotthier en collega-archivaris Nathalie Ceunen van het gemeentearchief van Mol.

Uit eerste onderzoek blijkt dat de omschrijving van ‘oudste document uit Mol’ te optimistisch is geweest: de cijnsrol op perkament, ca twintig centimeter breed en 138 centimeter lang, stamt niet uit het begin van de 14de eeuw, maar is op basis van het schrift eerder te situeren rond 1400, met een veiligheidsmarge van enkele tientallen jaren in beide richtingen. Inhoudelijke elementen, met name de vermelding van twee schepenen, wijzen eerder in de richting van 1425-1430. Hoe dan ook, de rol is gedurende meer dan één generatie gebruikt en aangevuld, en bevat een schat aan namen van cijnsplichtigen en van de plaatsen waar hun goederen gelegen waren, met opgave van de hoeveelheid rogge die zij jaarlijks aan de armentafel moesten afdragen.
Het Rijksarchief te Antwerpen-Beveren heeft slechts een achttal gelijkaardige cijnsrollen uit de 14de-15de eeuw, alle bewaard in oude kerkarchieven (Bornem, Burcht, Putte, Schelle, de abdij van Rozendaal te Walem en die van Tongerlo).

(Openingsbeeld: Jo Lommelen (links) en rijksarchivaris Michel Oosterbosch.)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Verslag van een helletocht

Waarom hebben zij het niet overleefd en ik wèl? Die ene vraag heeft overlevenden van de nazi-kampen de rest van hun leven bezig gehouden. Zo ook Tobias Schiff (1925-2000), een Joodse tiener uit Antwerpen die in augustus 1942 op transport werd gezet. Acht van de duizend gedeporteerden overleefden de nazi-gruwel. God kon Schiff alvast geen antwoord (meer) geven, na alles wat hij gezien had.

Lees verder

Kroniek

Ovaal biljart

Het geïllustreerde tijdschrift Het Leven maakte in augustus 1907, 110 jaar geleden, melding van een bijzondere vondst op biljartgebied, namelijk het ovale biljart. Grote voordelen: geen vermoeiende en verwrongen houdingen meer, en er zijn meer effecten en carambolen mogelijk. Het spel wordt een stuk afwisselender, zo verwacht men. Op de foto de fameuze Engelse kampioen Weiss die het nieuwe biljart probeert.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder