Stelling

Het Europees Parlement moet weg uit Straatsburg

Stem

Agenda

De onbevreesde leider
Het blijft een fascinerend verhaal: onder leiding van Genghis Khan (1162-1227) slaagden enkele vrij onbeduidende Mongoolse stammen erin om binnen no time vrijwel heel Eurazië te veroveren. De expositie 'Genghis Khan, wereldveroveraar te paard' in het Nationaal Militair Museum (NMM) te Soest toont de ongekende militaire slagkracht van de Mongolen en laat ons tegelijkertijd kennismaken met een verafgelegen en mysterieuze cultuur.
‘Geel van kleur, met scheve ogen’
Dat er ook Chinezen actief waren achter het westelijk front van de Eerste Wereldoorlog is min of meer vergeten. Honderd jaar na hun aankomst wordt hun verhaal in de Gasthuiskapel te Poperinge alsnog verteld. Wanneer China in 1917 bij de Eerste Wereldoorlog wordt betrokken, richten de Britten het Chinese Labour Corps (CLC) op om arbeidskrachten te werven.

‘Soldaat met de pen’

28 maart 2017 skrul

Joe English, een Ierse migrantenzoon en kunstenaar, schonk Vlaanderen een iconische grafzerk, precies honderd jaar geleden. Zijn naam bleef altijd verbonden aan dat stuk steen, hoewel hij meer in zijn mars had. Hij belichaamde de idealen van zijn generatie van jonge intellectuelen in een tijd van waanzinnige vernietiging, de Eerste Wereldoorlog.

Dat English koos voor een Keltisch kruis, was geen toeval. In 1908 had hij een bezoek gebracht aan de kloosterruïnes van Clonmacnoise. Vader Henry was als kind in de jaren 1860 uit Ierland weggestuurd wegens de economische en politieke ellende. In Brugge leerde hij de stiel van goudborduurder en startte een florerend familiebedrijfje. De neogotiek had nood aan kazuifels, paramenten en later vlaggen.

 

 

AVV-VVK

In zijn ontwerp verwerkte Joe English het kruisvormige letterwoord AVV-VVK (Alles voor Vlaanderen/Vlaanderen voor Kristus) en voegde er de opwiekende blauwvoet aan toe, een meeuwachtige vogel die het romantische, 19de-eeuwse idee van een ongeknecht Vlaams volk belichaamde onder studenten. Het ontwerp visualiseerde krachtig de idealen van een generatie van jonge intellectuelen die na de oorlog tot de fine fleur van het Vlaams-nationalisme zouden uitgroeien zoals Frans Daels, Jozef Verduyn, Hilaire Gravez, Joris Van Severen en Filip de Pillecyn en met onderpastoor Cyriel Verschaeve als morele leider. In plaats van een zwart kruis met in witte letters het obligate opschrift Mort pour la Patrie, à… gaf deze zerk aan de dood zin en betekenis. Die jonge Vlamingen hadden daar, aan en achter het front in onbezet België, afgesneden van hun geliefden, niet voor niets de rauwe werkelijkheid in de loopgraven doorstaan en de vernederingen van de Franstalige officieren ondergaan. Gemaakt van beton bood de grafzerk bovendien een relatief goedkoop en duurzaam alternatief.

 

Het eerste heldenhuldezerkje was bestemd voor het graf van Firmin Deprez, de leider van de West-Vlaamse katholieke studenten. De versregel is van priester-dichter Cyriel Verschaeve.

 

Heldenhulde

In april 1917 werden de eerste Heldenhuldenzerkjes geplaatst. Dat gebeurde op een ogenblik dat de Vlaamse beweging radicaliseerde en de Belgische militaire overheid repressiever begon op te treden. De leidende figuren van Heldenhulde werden ver weg overgeplaatst. De spanningen liepen op nadat de Raad van Vlaanderen de zelfstandigheid had uitgeroepen. In februari 1918 werden in Oeren (Diksmuide) en Alveringem de ‘AVV-VVK’-opschriften met cement dichtgesmeerd. Tussen 1917 en het einde van de oorlog heeft Heldenhulde ruim zevenhonderd zerken met giften gefinancierd en geplaatst.

 

Schilderij op groot formaat op bruin korrelig inpakpapier. Het stelt de O.L.V. van de IJzer voor, met twee slapende soldaten en het kindje Jezus met wijd opengespreide armen. Een gelijkaardige ets maakte English voor een ruim verspreid gebedenboek onder de frontsoldaten. Als schilder behoorde English tot het symbolisme.

 

Zoenoffer

Wie een dergelijk eerbetoon zeker verdiende maar niet kreeg, was Joe English zelf. Hij stierf twee maanden voor de wapenstilstand. Sinds oktober 1917 was hij als frontschilder aan de slag voor de ‘artistieke afdeling’ van het Belgische leger. Dat gebeurde op voorspraak van koning Albert. Dat lijkt een zoenoffer geweest te zijn. In september 1920 werd de eerste IJzerbedevaart naar het graf van English in Steenkerke (Veurne) gehouden, het begin van een lange reeks demonstraties van Vlaams zelfbewustzijn.
(Luc Minten)

 

(Openingsbeeld: Tot 1969 voerde uitgeverij Lannoo dit logo, ontworpen door Joe English.)

Lees nog meer mooie geschiedenisverhalen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Glorious past geen garantie

De Brexit is sinds 29 maart 2017 officieel in gang gezet door de Britse premier Theresa May. Het belooft een spannende periode van twee jaar te worden waarbij Groot-Brittannië zijn eeuwenlange ‘perfide’ buitenlandpolitiek ten opzichte van het continent kan hernemen. Of gewoon verder zetten maar dan zonder de extra interne spanningen van het lidmaatschap van de Europese Unie. Tussen 1973 en 2016 werd dat ook wel als een ‘disfunctioneel huwelijk’ bestempeld.

Lees verder

Kroniek

Zwarte sneeuw

In de loop van 1767, 250 jaar geleden, worden de stijgende graanprijzen voelbaar. Economische sectoren die toch al niet sterk waren, krijgen het moeilijk. Zo is de douane-oorlog tussen Luik en de Oostenrijkse Nederlanden weer opgelaaid. De Luikse uitvoer van ijzerstaven en spijkers naar Limburg is verboden, Brussel heft invoertaksen op ijzer uit Luxemburg. In de Luikse spijkerindustrie is de nood zo hoog dat arbeiders de smederijen vernielen. Nu zijn her en der stakingen uitgebroken, die overslaan naar Brugge, waar nieuwe technieken de lonen van de textielarbeiders hebben verlaagd. Trammelant tussen lakenfabrikanten en wolkammers deden vijf patroons besluiten om opgeteld duizend arbeiders op straat te zetten. Het zijn barre tijden.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder