Stelling

Frankrijk is in Europa de onmisbare brug tussen Noord en Zuid

Stem

Agenda

Muziek in de forten
De Fortengordel is een jaarlijks evenement waarmee je kennis kunt maken met de forten in en rond Antwerpen. Vorig jaar namen maar liefst 9.000 bezoekers deel. Via verschillende fietssuggestieroutes ervaar je de prachtige natuur en ontdek je unieke plekjes in de 23 deelnemende forten. De Fortengordel vindt plaats op zondag 21 mei, omlijst door een keur aan activiteiten. Inschrijven is dit jaar niet nodig, het is volledig gratis.
Jazz en sterke vrouwen
Het grootste culturele Indische festival ter wereld is sinds jaar en dag de Tong Tong Fair. De 59ste editie vindt plaats van donderdag 25 mei t/m maandag 5 juni op het Malieveld in Den Haag. Het culturele programma staat in het teken van jazz, razend populair in Nederlands-Indië en Indonesië nu. In een tweede themaprogramma staan ‘sterke vrouwen’ centraal. Van Melati van Java (1853-1927), Marie van Zeggelen (1870-1957) en Raden Adjeng Kartini (1879-1904) tot hedendaagse auteurs als Karin Amatmoekrim, vrouwen die zich niet in hokjes laten stoppen en de confrontatie met heilige huisjes niet schuwen.

‘Soldaat met de pen’

28 maart 2017 skrul

Joe English, een Ierse migrantenzoon en kunstenaar, schonk Vlaanderen een iconische grafzerk, precies honderd jaar geleden. Zijn naam bleef altijd verbonden aan dat stuk steen, hoewel hij meer in zijn mars had. Hij belichaamde de idealen van zijn generatie van jonge intellectuelen in een tijd van waanzinnige vernietiging, de Eerste Wereldoorlog.

Dat English koos voor een Keltisch kruis, was geen toeval. In 1908 had hij een bezoek gebracht aan de kloosterruïnes van Clonmacnoise. Vader Henry was als kind in de jaren 1860 uit Ierland weggestuurd wegens de economische en politieke ellende. In Brugge leerde hij de stiel van goudborduurder en startte een florerend familiebedrijfje. De neogotiek had nood aan kazuifels, paramenten en later vlaggen.

 

 

AVV-VVK

In zijn ontwerp verwerkte Joe English het kruisvormige letterwoord AVV-VVK (Alles voor Vlaanderen/Vlaanderen voor Kristus) en voegde er de opwiekende blauwvoet aan toe, een meeuwachtige vogel die het romantische, 19de-eeuwse idee van een ongeknecht Vlaams volk belichaamde onder studenten. Het ontwerp visualiseerde krachtig de idealen van een generatie van jonge intellectuelen die na de oorlog tot de fine fleur van het Vlaams-nationalisme zouden uitgroeien zoals Frans Daels, Jozef Verduyn, Hilaire Gravez, Joris Van Severen en Filip de Pillecyn en met onderpastoor Cyriel Verschaeve als morele leider. In plaats van een zwart kruis met in witte letters het obligate opschrift Mort pour la Patrie, à… gaf deze zerk aan de dood zin en betekenis. Die jonge Vlamingen hadden daar, aan en achter het front in onbezet België, afgesneden van hun geliefden, niet voor niets de rauwe werkelijkheid in de loopgraven doorstaan en de vernederingen van de Franstalige officieren ondergaan. Gemaakt van beton bood de grafzerk bovendien een relatief goedkoop en duurzaam alternatief.

 

Het eerste heldenhuldezerkje was bestemd voor het graf van Firmin Deprez, de leider van de West-Vlaamse katholieke studenten. De versregel is van priester-dichter Cyriel Verschaeve.

 

Heldenhulde

In april 1917 werden de eerste Heldenhuldenzerkjes geplaatst. Dat gebeurde op een ogenblik dat de Vlaamse beweging radicaliseerde en de Belgische militaire overheid repressiever begon op te treden. De leidende figuren van Heldenhulde werden ver weg overgeplaatst. De spanningen liepen op nadat de Raad van Vlaanderen de zelfstandigheid had uitgeroepen. In februari 1918 werden in Oeren (Diksmuide) en Alveringem de ‘AVV-VVK’-opschriften met cement dichtgesmeerd. Tussen 1917 en het einde van de oorlog heeft Heldenhulde ruim zevenhonderd zerken met giften gefinancierd en geplaatst.

 

Schilderij op groot formaat op bruin korrelig inpakpapier. Het stelt de O.L.V. van de IJzer voor, met twee slapende soldaten en het kindje Jezus met wijd opengespreide armen. Een gelijkaardige ets maakte English voor een ruim verspreid gebedenboek onder de frontsoldaten. Als schilder behoorde English tot het symbolisme.

 

Zoenoffer

Wie een dergelijk eerbetoon zeker verdiende maar niet kreeg, was Joe English zelf. Hij stierf twee maanden voor de wapenstilstand. Sinds oktober 1917 was hij als frontschilder aan de slag voor de ‘artistieke afdeling’ van het Belgische leger. Dat gebeurde op voorspraak van koning Albert. Dat lijkt een zoenoffer geweest te zijn. In september 1920 werd de eerste IJzerbedevaart naar het graf van English in Steenkerke (Veurne) gehouden, het begin van een lange reeks demonstraties van Vlaams zelfbewustzijn.
(Luc Minten)

 

(Openingsbeeld: Tot 1969 voerde uitgeverij Lannoo dit logo, ontworpen door Joe English.)

Lees nog meer mooie geschiedenisverhalen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Geslaagde driehoeksrelatie

Het schijnt dat een driehoeksrelatie spannend kan zijn. Wie zich onheus behandeld voelt, kan namelijk aanpappen met de ene of de andere partij. De leuke cover van dit boek met het Magritte-burgermannetje-met-bolhoed verwijst meteen naar de surrealistische constellatie van België waarover deze box gaat: Wallonië bezat een schat aan natuurlijke rijkdommen, Vlaanderen een reservoir aan goedkope arbeidskrachten en de ruime winsten van het industriële kapitalisme dat van België omstreeks 1900 een van de rijkste landen ter wereld maakte, waren bestemd voor de bourgeoisie, anoniem rentenierend achter de gevel van een Brussels burgerhuis. Die these heeft Guido Fonteyn in zijn lange loopbaan als journalist ontwikkeld. Hij sprak daarvoor met de man in de straat en ploos de Waalse telefoonboeken na op Vlaams klinkende namen om uiteindelijk te bewijzen dat de taalgrens mensen eerder bindt dan scheidt.

Lees verder

Kroniek

Vreeselijke uitvinding

De Bolswarder Courant meldt op 25 april 1867, 150 jaar geleden, over een akelige uitvinding met een hoopvol vervolg: Een Weener chemicus Leinelbroek, heeft een middel gevonden, om in kleine glasbolletjes electrische vonken op te hoopen, sterk genoeg om een mensch te dooden. Dit nieuwe vernielingsmiddel ontploft bij de ligste drukking, en is met een stalen hulsel omgeven, om in het vleesch te kunnen dringen. Proeven, daarmede genomen op paarden en runderen, hebben geheel aan de verwachting beantwoord; de beesten vielen dood, alsof ze door den bliksem waren getroffen. Bij zulk een volmaaktheid in oorlogsmaterieel zal de oorlog weldra onmogelijk zijn.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder