Stelling

Het Europees Parlement moet weg uit Straatsburg

Stem

Agenda

De onbevreesde leider
Het blijft een fascinerend verhaal: onder leiding van Genghis Khan (1162-1227) slaagden enkele vrij onbeduidende Mongoolse stammen erin om binnen no time vrijwel heel Eurazië te veroveren. De expositie 'Genghis Khan, wereldveroveraar te paard' in het Nationaal Militair Museum (NMM) te Soest toont de ongekende militaire slagkracht van de Mongolen en laat ons tegelijkertijd kennismaken met een verafgelegen en mysterieuze cultuur.
‘Geel van kleur, met scheve ogen’
Dat er ook Chinezen actief waren achter het westelijk front van de Eerste Wereldoorlog is min of meer vergeten. Honderd jaar na hun aankomst wordt hun verhaal in de Gasthuiskapel te Poperinge alsnog verteld. Wanneer China in 1917 bij de Eerste Wereldoorlog wordt betrokken, richten de Britten het Chinese Labour Corps (CLC) op om arbeidskrachten te werven.

Blaeu wereldkaart

28 maart 2017 skrul

De wereldkaart van Joan Blaeu uit 1648, ruim twee bij drie meter, een topstuk van het Scheepvaartmuseum Amsterdam, is tot eind dit jaar te zien. Van deze versie van de kaart, met tekst van Blaeu en een nieuwe plaat voor China, is er maar één ter wereld. De tentoonstelling ‘Blaeu’s wereld in kaart | meester-cartograaf in de Gouden Eeuw’ belicht verrassende details van de kaart, de politieke context en vertelt meer over de Amsterdamse firma Blaeu. ‘Blaeu’s wereld in kaart’ is een toevoeging op de populaire Atlassen tentoonstelling.

De kaart geeft een goede indruk van hoe men destijds de wereld zag. Verre landen maakten nieuwsgierig en boezemden tegelijkertijd ontzag in. De 17de eeuw was het startpunt van innovaties op het gebied van cartografie en daarom was zo’n kaart belangrijk. Maar je kunt er ook bij wegdromen en op ontdekkingsreis gaan.
De firma Blaeu was niet per se de beste (Frederick de Wit), maar wel de grootste producent van kaarten in de 17de eeuw. De Blaeus baseerden zich op eerdere kaarten, eeuwenoude overlevering en recente ontdekkingen. De boekhandel van de firma Blaeu was gevestigd ‘Op het water’, het huidige Damrak in Amsterdam. De locatie zo vlak aan de haven was niet toevallig gekozen. Daar arriveerden nieuwe producten en informatie van over de hele wereld. Zeelieden, kooplieden, geleerden en regenten samen, geïnteresseerd in Blaeu’s kennis en kunde, kwamen hier samen. De cartografie van de firma Blaeu heeft veel invloed gehad op het wereld- en kaartbeeld. Veel cartografen probeerden Joan Blaeu na te volgen of te verbeteren.

 

 

Nova Hollandie
De wereldkaart van Blaeu is één van de eerste wereldkaarten waar de kustlijn van Australië – door Blaeu Nova Hollandia genoemd – en Nieuw-Zeeland te zien is die net was ‘ontdekt’ door ontdekkingsreiziger Abel Tasman. Daarnaast is een piepklein Behouden Huys en het vastgelopen schip van Willem Barentsz op Nova Zembla te zien. Ook maken we kennis met de westerse en superieure kijk op inboorlingen; kannibalen in Zuid-Amerika, een lama in Zuid-Amerika, olifanten in Afrika, zeemonsters en zeeslagen. Met een loep in de hand – veel details zijn met het blote oog bijna niet te zien – krijgt de bezoeker de gelegenheid om alle details te ontdekken en te bewonderen.

 

 

De Vrede van Münster
De wereldkaart van Blaeu uit de collectie van Het Scheepvaartmuseum is opgedragen aan Gaspar de Bracamonte y Guzman, graaf van Peñaranda, de leider van de Spaanse delegatie bij de vredesbesprekingen die in 1648 uitmondden in de Vrede van Münster. Dit betekende het einde van de Tachtigjarige Oorlog tussen de Republiek en Spanje. De kaart van Blaeu viert de vrede. Opvallend is dat er op de kaart geen heldere grenzen zijn aangegeven. Er is vanwege de vrede nauwelijks duidelijk gemaakt welke Europese machten bepaalde gebieden in handen hebben. Wel zien wij dat alle scheepjes die op de wereldzeeën varen een (Nederlandse?) driekleur in top hebben.

 

 

Nicolaus Copernicus kwam in 1543 met een revolutionair nieuw wereldbeeld waarin de aarde om de zon draait. Dat ging in tegen de heersende consensus dat de aarde het middelpunt was van het heelal en de hemellichamen rondom de aarde draaiden. Zo predikte de kerk dat de aarde stilstond. De publicatie met de Copernicaanse theorie stond vermeld in de katholieke ‘index van verboden boeken’. Joan Blaeu was de eerste die het Copernicaanse Wereldbeeld op een wereldkaart durfde af te beelden. Hij trok hiermee het heersende wereldbeeld in twijfel, dat in 1648 nog door de meeste mensen werd aangehangen.

Het Scheepvaartmuseum
Kattenburgerplein 1
1018 KK Amsterdam
www.hetscheepvaartmuseum.nl


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Glorious past geen garantie

De Brexit is sinds 29 maart 2017 officieel in gang gezet door de Britse premier Theresa May. Het belooft een spannende periode van twee jaar te worden waarbij Groot-Brittannië zijn eeuwenlange ‘perfide’ buitenlandpolitiek ten opzichte van het continent kan hernemen. Of gewoon verder zetten maar dan zonder de extra interne spanningen van het lidmaatschap van de Europese Unie. Tussen 1973 en 2016 werd dat ook wel als een ‘disfunctioneel huwelijk’ bestempeld.

Lees verder

Kroniek

Zwarte sneeuw

In de loop van 1767, 250 jaar geleden, worden de stijgende graanprijzen voelbaar. Economische sectoren die toch al niet sterk waren, krijgen het moeilijk. Zo is de douane-oorlog tussen Luik en de Oostenrijkse Nederlanden weer opgelaaid. De Luikse uitvoer van ijzerstaven en spijkers naar Limburg is verboden, Brussel heft invoertaksen op ijzer uit Luxemburg. In de Luikse spijkerindustrie is de nood zo hoog dat arbeiders de smederijen vernielen. Nu zijn her en der stakingen uitgebroken, die overslaan naar Brugge, waar nieuwe technieken de lonen van de textielarbeiders hebben verlaagd. Trammelant tussen lakenfabrikanten en wolkammers deden vijf patroons besluiten om opgeteld duizend arbeiders op straat te zetten. Het zijn barre tijden.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder