Stelling

Het Europees Parlement moet weg uit Straatsburg

Stem

Agenda

De onbevreesde leider
Het blijft een fascinerend verhaal: onder leiding van Genghis Khan (1162-1227) slaagden enkele vrij onbeduidende Mongoolse stammen erin om binnen no time vrijwel heel Eurazië te veroveren. De expositie 'Genghis Khan, wereldveroveraar te paard' in het Nationaal Militair Museum (NMM) te Soest toont de ongekende militaire slagkracht van de Mongolen en laat ons tegelijkertijd kennismaken met een verafgelegen en mysterieuze cultuur.
‘Geel van kleur, met scheve ogen’
Dat er ook Chinezen actief waren achter het westelijk front van de Eerste Wereldoorlog is min of meer vergeten. Honderd jaar na hun aankomst wordt hun verhaal in de Gasthuiskapel te Poperinge alsnog verteld. Wanneer China in 1917 bij de Eerste Wereldoorlog wordt betrokken, richten de Britten het Chinese Labour Corps (CLC) op om arbeidskrachten te werven.

Vrouwendag

05 maart 2017 skrul

Eind februari 1911 vierden de VS Internationale Vrouwendag, begin maart dat jaar gevolgd door Denemarken, op 19 maart door Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Bulgarije en Zwitserland. Meer dan een miljoen vrouwen gingen de straat op om te strijden voor hun rechten, vooral kiesrecht. In 1912 sloten vrouwen uit Frankrijk, Zweden en Nederland zich aan, in 1913 gevolgd door Rusland. In 1921 legden communistische vrouwen de Internationale Vrouwendag vast op 8 maart, ter herinnering aan de opstand in Sint Petersburg.

Het initiatief kwam uit de Verenigde Staten. Daar hield de socialistische partij sinds 1909 een nationale vrouwendag, jaarlijks eind februari. Het draaide om de vordering voor vrouwenkiesrecht. De internationale socialistische vrouwenconferentie onder leiding van Clara Zetkin stortte zich enthousiast op dit idee. Op haar tweede congres, in augustus 1910 in Kopenhagen, besloten de ruim honderd gedelegeerden uit zeventien Europese landen en de VS om een jaarlijkse Internationale Vrouwendag in te stellen: ‘Met toestemming van de klassenbewuste politieke en vakbondsorganisaties van het proletariaat in hun eigen land zullen de socialistische vrouwen van alle landen telkenjare een Vrouwendag vieren, die in eerste aanleg de strijd voor vrouwenkiesrecht dient. De eis hangt samen met de bredere vrouwenkwestie volgens socialistische opvatting. De Vrouwendag heeft een internationaal karakter en moet zorgvuldig georganiseerd worden.’ Aldus de resolutie.

 

 

De eerste Internationale Vrouwendag van 1911 in Duitsland viel op 19 maart, ter herinnering aan zowel de revolutie van 1848 als de Parijse commune-opstand van 1871. Clara Zetkin liet een brochure drukken met een oplage van 100.000 en alleen al in Berlijn kwamen 45.000 vrouwen op de been. Er waren 42 manifestaties. Om zoveel mogelijk mensen aan te spreken, viel de dag aanvankelijk op een zondag of andere vrije dag. De 8ste maart die in 1921 werd vastgelegd, moest de herinnering warm houden aan de opstand van de vrouwen van Sint Petersburg in 1917, toen althans volgend de oude kalender in februari.
De oorlog brak de stellingen. Zo drong de Duitse politieke partij SPD sterk aan op nationale belangen, maar spraakmakers als Rosa Luxemburg wilden daar niks van weten: de oorlog was reden temeer voor vrouwenrechten te strijden. Zetkin en Rosenburg sloten zich zelfs bij de radicale Spartacusbond aan.

 

 

Al kort na de oorlog werd in de meeste landen het vrouwenkiesrecht ingevoerd, het volledige vrouwenkiesrecht in Nederland in 1919, in België duurde het tot 1948. Er bleef nog veel om voor te strijden: toen een en ander in 1918 geregeld was in Duitsland, meende de socialistische partij dat de Internationale Vrouwendag wel weer van de agenda af kon, zeker nadat alle burgers gelijkberechtiging kregen met de Weimarer Grondwet. De communisten bleven er wel aan vasthouden en kregen vanaf 1922 de socialisten weer mee, nu meer gericht op specifieke thema’s als bescherming van moeder en kind en arbeidsrechtelijke kwesties die we nu eerder als juist vrouw-onvriendelijk beschouwen.

 

 

De nazi’s verboden de Internationale Vrouwendag, maar toch werden ze in kleine kring, en vaak verdoezeld als ‘familiebijeenkomsten’, gehouden. In 1933 voerden de nazi’s Moederdag als feestdag in, die sedert 1934 telkenjare op de derde zondag in mei viel. De eerste keer dat de Internnationale Vrouwendag weer werd gevierd, was in 1946 in wat later de DDR zou worden. Zoals voorheen organiseerden communisten en socialisten het feest streng afzonderlijk van elkaar.
Geleidelijk zakte de Vrouwendag in een sluimertoestand, ook al doordat de meeste vakbonden ze niet als bijzonder belangrijk inschatten. Dat veranderde weer in de jaren zestig, toen allerlei emancipatorische bewegingen op gang kwamen. In 1975 proclameerde de VN een Internationaal Jaar van de Vrouw.
Vrouwenkiesrecht is geen punt meer: alleen in Saudi-Arabië, Brunei en Micronesië zitten geen vrouwen in het parlement. De Internationele Vrouwendag kent sindsdien telkens een thema, zoals aids (2004), geweld tegen vrouwen (2007 en 2009) en gelijkberechtiging (2008 en 2011).

 

 

Invoering van vrouwenkiesrecht (actief en passief) in Europa en de VS:

1869 Wyoming
1906 Finland (tot 1917 een autonoom Russich grootvorstendom)
1913 Noorwegen
1915 Denemarken, IJsland (tot 1918 behorend tot Denemarken)
1917 Estland, Sowjetunie
1918 Albanië, Duitsland, Engeland, Ierland, Letland, Luxemburg, Oostenrijk, Polen
1919 Nederland, Tsjechoslowakije
1920 Verenigde Staten
1921 Litouwen, Zweden
1928 Groot-Brittannië
1931 Spanje
1934 Portugal, Turkije
1944 Frankrijk
1945 Bulgarije, Hongarije, Slovenië
1946 Albanië, Italië, Jugoslavië, Roemanië
1948 België

1952 Griekenland
1960 Cyprus
1971 Zwitserland, Andorra
1973 San Marino
1984 Liechtenstein
1990 Kanton Appenzell-Innerrhoden


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Glorious past geen garantie

De Brexit is sinds 29 maart 2017 officieel in gang gezet door de Britse premier Theresa May. Het belooft een spannende periode van twee jaar te worden waarbij Groot-Brittannië zijn eeuwenlange ‘perfide’ buitenlandpolitiek ten opzichte van het continent kan hernemen. Of gewoon verder zetten maar dan zonder de extra interne spanningen van het lidmaatschap van de Europese Unie. Tussen 1973 en 2016 werd dat ook wel als een ‘disfunctioneel huwelijk’ bestempeld.

Lees verder

Kroniek

Zwarte sneeuw

In de loop van 1767, 250 jaar geleden, worden de stijgende graanprijzen voelbaar. Economische sectoren die toch al niet sterk waren, krijgen het moeilijk. Zo is de douane-oorlog tussen Luik en de Oostenrijkse Nederlanden weer opgelaaid. De Luikse uitvoer van ijzerstaven en spijkers naar Limburg is verboden, Brussel heft invoertaksen op ijzer uit Luxemburg. In de Luikse spijkerindustrie is de nood zo hoog dat arbeiders de smederijen vernielen. Nu zijn her en der stakingen uitgebroken, die overslaan naar Brugge, waar nieuwe technieken de lonen van de textielarbeiders hebben verlaagd. Trammelant tussen lakenfabrikanten en wolkammers deden vijf patroons besluiten om opgeteld duizend arbeiders op straat te zetten. Het zijn barre tijden.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder