Stelling

Aanschouwelijke geschiedenis begint onder je eigen voeten

Stem

Agenda

Rondjes om de kerk
Omdat het officiële wielermuseum te Roeselare wegens verbouwing is gesloten, is er in de naburige Paterskerk een speciale tentoonstelling te zien: Koers is religie. Tot in ieder geval eind 2017 wordt hier de geschiedenis van het wielrennen van een religieuze dimensie voorzien. Nederlanders zijn altijd een beetje jaloers op de Belgische wielercultuur. De enige klassieker van betekenis, de Amstel Gold Race, heeft geen enkele bijnaam, terwijl de Ronde van Vlaanderen liefkozend ‘de Ronde’, ‘Vlaanderens Mooiste’ of ‘de Hoogmis’ wordt genoemd.
Ballerina in oorlogstijd
Over filmster Audrey Hepburn gaat het verhaal dat ze betrokken was bij het Arnhemse verzet. Zo zou ze tijdens Operatie Market Garden onder andere koerierster voor de geallieerden zijn geweest. Een misvatting, zo blijkt uit archiefonderzoek van het Airborne Museum. Toch is de tentoonstelling 'Moederliefde – Ella en Audrey' geen rectificatie.

Olifantenkaart

05 maart 2017 skrul

Vanaf 24 februari dit jaar is in het Nationaal Archief in Den Haag de tentoonstelling De wereld van de VOC te zien. Aanleiding is de digitalisering van het archief van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), althans het deel dat zich in Nederland bevindt. Het is een prachtige tentoonstelling die juist pleit om vooral de originele bron te zien, niet de digitale variant.

De Compagnie, ook wel de ‘eerste multinational ter wereld’ genoemd, is een bijzonder hoofdstuk in de Nederlandse geschiedenis. Zij had een monopolie in de Nederlandse handel in een gebied dat min of meer de halve wereld bestreek. Dat strekte zich uit vanaf Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika tot aan de westkust van Amerika en besloeg behalve de oostkust van Afrika, heel Azië en Oceanië. Bovendien kreeg de VOC het recht om verdragen te sluiten met staten binnen haar octrooigebied, forten te bouwen, legers en vloten te onderhouden en zo nodig oorlog te voeren. De organisatie die hiervoor nodig was, is zonder meer indrukwekkend te noemen.
Net zo imponerend zijn de archieven van de VOC. Deze geven informatie over de bedrijfsvoering, maar ook over de politieke, culturele, religieuze en sociale omstandigheden in het gebied waar de VOC actief was. Binnen het grote octrooigebied werd veelvuldig informatie uitgewisseld met de VOC-vestigingen. Naar schatting worden vandaag de dag nog 25 miljoen historische pagina’s VOC-archief bewaard. Het deel in het Nationaal Archief in Den Haag beslaat 1,2 kilometer planklengte en omvat de papieren die afkomstig zijn van de Nederlandse kant van de organisatie.

 

 

Een prachtig voorbeeld is deze zogenoemde olifantenkaart, zo genoemd vanwege het fraaie cartouche met olifant. Daarop is ook de inheemse bevolking te zien die kaneel en andere producten van het eiland Ceylon (nu Sri Lanka) tonen. De kaart is gemaakt door Baltus Jacobsz van Lier en geeft een beeld van de bestuurlijke indeling van de VOC-gebieden en van het Koninkrijk Kandy. Rondom de kaart zijn 22 plattegronden te zien van forten en versterkingen van de VOC op Ceylon.
(Paul Brood)

(Afbeelding: Kaarte van het Eyland Ceijlon…. / B. v. Lier. Schaal: 1:685.000. 1751, manuscript op papier. Nationaal Archief, kaarten en tekeningen behorende tot het archief van het Ministerie van Koloniën, 4.MIKO, inv. nr. W42.)

Bezoektip
De wereld van de VOC
24 februari 2017 tot en met 7 januari 2018
Nationaal Archief, Prins Willem-Alexanderhof 20 Den Haag, www.gahetna.nl

 

In de nieuwe G-GESCHIEDENIS nog veel meer historisch nieuws. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Meer dan een ‘liekeszanger’

‘Ik wil deze nacht in de straten verdwalen – dans cette nuit j’ai envie de me perdre’. Het allerbekendste nummer van Wannes Van de Velde (1937-2008) typeert deze artistieke duizendpoot ten voeten uit. Hij was een rusteloze, heel gevoelige ziel die ervan hield om in ‘zijn’ kosmopolitische Antwerpen rond te dolen en daar inspiratie op te doen voor een indrukwekkend oeuvre van teksten, liederen en tekeningen.

Lees verder

Kroniek

Grutte Pier belegert Medemblik

In juni 1517, 500 jaar geleden, slaat Pier Gerlofs Donia het beleg voor Medemblik. Het landsdeel heet West-Friesland, maar behoort tot Holland. Voor Donia, vanwege zijn enorme gestalte bekend als Grutte Pier, is dit vijandig gebied. Zijn leger, de ‘Arumer Zwarte Hoop’ vocht tegen de Hollanders, die met de Saksen zijn Friesland aanvielen, zijn dorp hadden geplunderd, zijn vrouw hadden vermoord. Feitelijk is hij een vroege verzetsstrijders tegen de Habsburgers.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder