Stelling

Frankrijk is in Europa de onmisbare brug tussen Noord en Zuid

Stem

Agenda

Muziek in de forten
De Fortengordel is een jaarlijks evenement waarmee je kennis kunt maken met de forten in en rond Antwerpen. Vorig jaar namen maar liefst 9.000 bezoekers deel. Via verschillende fietssuggestieroutes ervaar je de prachtige natuur en ontdek je unieke plekjes in de 23 deelnemende forten. De Fortengordel vindt plaats op zondag 21 mei, omlijst door een keur aan activiteiten. Inschrijven is dit jaar niet nodig, het is volledig gratis.
Jazz en sterke vrouwen
Het grootste culturele Indische festival ter wereld is sinds jaar en dag de Tong Tong Fair. De 59ste editie vindt plaats van donderdag 25 mei t/m maandag 5 juni op het Malieveld in Den Haag. Het culturele programma staat in het teken van jazz, razend populair in Nederlands-Indië en Indonesië nu. In een tweede themaprogramma staan ‘sterke vrouwen’ centraal. Van Melati van Java (1853-1927), Marie van Zeggelen (1870-1957) en Raden Adjeng Kartini (1879-1904) tot hedendaagse auteurs als Karin Amatmoekrim, vrouwen die zich niet in hokjes laten stoppen en de confrontatie met heilige huisjes niet schuwen.

Jaar zonder zomer

06 juni 2016 skrul

De zomer van 1816 was in Europa en het noordoosten van de Verenigde Staten ongebruikelijk koud. In de VS werd elke dag nachtvorst gemeten en zowel daar als in Europa viel, hartje zomer, sneeuw. Al in augustus begon het harder te vriezen, mislukten oogsten en waarde het spook van massale hongersnood rond. Wat was de oorzaak?

Pas in 1920 veronderstelde klimatoloog William Humphreys dat de koude zomer kon zijn veroorzaakt door een vulkaanuitbarsting. Eind 1815 en begin 1816 was in Hongarije en Italië immers rode en bruine sneeuw gevallen (sneeuw met vulkanische as). In de Verenigde Staten was een ‘droge nevel’ waargenomen, die niet oploste door regen of wind en de zon zo verduisterde dat de lucht rood kleurde en zonnevlekken met het blote oog zichtbaar werden. Tegenwoordig wordt de uitbarsting van de vulkaan Tambora op het eiland Soembawa in 1815 als oorzaak gezien, de grootste vulkaanuitbarsting uit de wereldgeschiedenis. Tot 2.500 kilometer verder hoorden mensen hoe de bovenste helft van de vulkaan weggeblazen werd.
Tijdens het ‘jaar zonder zomer’ bereikten de temperaturen weliswaar normale of zelfs bovennormale zomerse waarden, maar kwam het regelmatig voor dat het weer plots omsloeg en de temperatuur tot winterse waarden daalde, vergezeld van hevige regen- en onweersbuien, sneeuw, ijs en/of vorst. In mei 1816 teisterde ongewoon aanhoudende (nacht)vorst delen van de Verenigde Staten, waardoor de pas ingezaaide gewassen kapotvroren. In Quebec lag op 6 juni dertig centimeter sneeuw. In Europa, dat al te lijden had van de Napoleontische Oorlogen, was het weer niet zo extreem als in de Verenigde Staten, maar was de zomer ongewoon koud en nat, met zware regen- en onweersbuien. In Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk, wellicht het hardst getroffen in Europa, deden zich hongeroproeren en plunderingen voor. Vanaf augustus dat jaar trad in het grootste deel van Europa al nachtvorst in.
De zomer werd gevolgd door een extreem koude winter, met daarna opnieuw een koele zomer. Dit veroorzaakte bij de Giétrogletsjer in Zwitserland een ijsdam, die het jaar erop, in de zomer van 1818, catastrofaal doorbrak.
De misoogsten in Europa, als gevolg van het barre weer, kostten circa 200.000 mensen het leven.

(Openingsbeeld: G. J. Edinger, Intocht van de eerste oogstwagen na de grote hongersnood van 1816/17, op 4 augustus 1817 op de Markt van Ravensburg.)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Geslaagde driehoeksrelatie

Het schijnt dat een driehoeksrelatie spannend kan zijn. Wie zich onheus behandeld voelt, kan namelijk aanpappen met de ene of de andere partij. De leuke cover van dit boek met het Magritte-burgermannetje-met-bolhoed verwijst meteen naar de surrealistische constellatie van België waarover deze box gaat: Wallonië bezat een schat aan natuurlijke rijkdommen, Vlaanderen een reservoir aan goedkope arbeidskrachten en de ruime winsten van het industriële kapitalisme dat van België omstreeks 1900 een van de rijkste landen ter wereld maakte, waren bestemd voor de bourgeoisie, anoniem rentenierend achter de gevel van een Brussels burgerhuis. Die these heeft Guido Fonteyn in zijn lange loopbaan als journalist ontwikkeld. Hij sprak daarvoor met de man in de straat en ploos de Waalse telefoonboeken na op Vlaams klinkende namen om uiteindelijk te bewijzen dat de taalgrens mensen eerder bindt dan scheidt.

Lees verder

Kroniek

Vreeselijke uitvinding

De Bolswarder Courant meldt op 25 april 1867, 150 jaar geleden, over een akelige uitvinding met een hoopvol vervolg: Een Weener chemicus Leinelbroek, heeft een middel gevonden, om in kleine glasbolletjes electrische vonken op te hoopen, sterk genoeg om een mensch te dooden. Dit nieuwe vernielingsmiddel ontploft bij de ligste drukking, en is met een stalen hulsel omgeven, om in het vleesch te kunnen dringen. Proeven, daarmede genomen op paarden en runderen, hebben geheel aan de verwachting beantwoord; de beesten vielen dood, alsof ze door den bliksem waren getroffen. Bij zulk een volmaaktheid in oorlogsmaterieel zal de oorlog weldra onmogelijk zijn.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder