Stelling

Aanschouwelijke geschiedenis begint onder je eigen voeten

Stem

Agenda

Rondjes om de kerk
Omdat het officiële wielermuseum te Roeselare wegens verbouwing is gesloten, is er in de naburige Paterskerk een speciale tentoonstelling te zien: Koers is religie. Tot in ieder geval eind 2017 wordt hier de geschiedenis van het wielrennen van een religieuze dimensie voorzien. Nederlanders zijn altijd een beetje jaloers op de Belgische wielercultuur. De enige klassieker van betekenis, de Amstel Gold Race, heeft geen enkele bijnaam, terwijl de Ronde van Vlaanderen liefkozend ‘de Ronde’, ‘Vlaanderens Mooiste’ of ‘de Hoogmis’ wordt genoemd.
Ballerina in oorlogstijd
Over filmster Audrey Hepburn gaat het verhaal dat ze betrokken was bij het Arnhemse verzet. Zo zou ze tijdens Operatie Market Garden onder andere koerierster voor de geallieerden zijn geweest. Een misvatting, zo blijkt uit archiefonderzoek van het Airborne Museum. Toch is de tentoonstelling 'Moederliefde – Ella en Audrey' geen rectificatie.

Studio Merkelbach

09 april 2013 [412] Olivier Keun

Honderd jaar geleden, in april 1913, opende Jacob Merkelbach een luxe portretatelier boven in het modepaleis Hirsch & Cie aan het Leidseplein in Amsterdam, een toplocatie voor een ambitieuze fotograaf. Hier heerste 'luxe et volupté' en klanten uit de bovenlaag van de burgerij, maar ook uit de wereld van het theater, de dans, kleinkunst en film vonden hun weg naar de fotostudio.

Merkelbach, telg uit een winkeliersgeslacht van de Nieuwendijk, vond inspiratie in Wenen en Berlijn, met name waar het de sjieke aanpak van het ambacht van fotograaf betrof. In zijn bedrijf boven Hirsch bevonden zich de daglichtstudio, kleedruimten, kantoor, wachtkamer, en technische ruimtes zoals een kleurkamer.
Het atelier werd voortgezet door zijn dochter Mies, tot 1969. Naar schatting 130.000 glasnegatieven werden toe aan het Stadsarchief Amsterdam geschonken, waar er niet al te voorzichtig mee werd omgesprongen, zo erkennen de archief-oudgedienden Anneke van Veen en Ellen Fleurbaay. Er zijn ‘slechts’ 40.000 bewaard gebleven. Maar dat is dan ook een enorme hoeveelheid waar nog veel onbekends tussen zit. De Merkelbachs waren secuur in hun administratie, zeker voor een fotograaf, maar veel geportretteerden zijn onbekend omdat het kaartsysteem uiteraard verouderde adressen geeft, en bovendien op factuuradres is geordend. Het Stadsarchief heeft nu de beelden gedigitaliseerd en op internet geplaatst: redeenportret.nl hoopt daarmee de namen en verhalen te achterhalen van een voorbije wereld van vooral beter gesitueerde Amsterdammers. Maar ook van zakenlieden, gedemobiliseerde Indië-soldaten, artiesten, diplomaten en politici.
De oorlogsjaren waren moeilijk: zoals alle Joodse bedrijven werd Hirsch & Cie geliquideerd en het gebouw door de Duitsers leeggeroofd. Maar de fotostudio bleef open. Juist in die jaren hadden veel mensen behoefte aan een portret van hun dierbaren. Bovendien kwamen Merkelbachs retoucheervaardigheden goed van pas voor vervalste persoonsbewijzen. Dit gebeurde recht onder de neus van de Duitse militairen die zich in de studio lieten vereeuwigen.
Na de dood van Jacob Merkelbach in 1942 zette zijn dochter Mies de studio voort. Maar de concurrentie werd heviger, theaterfotografie verplaatste zich naar de toneelvloer en op den duur legden veel gespecialiseerde portretstudio’s het af tegen de opkomende doe-het-zelf-fotografie. Niet langer was het de fotograaf die de regie voerde over het beeld dat wij van onszelf wilden creëren, met zijn apparatuur, uitgekiende licht en legertje assistenten, ontvangstdames en retoucheurs. In 1969 viel het doek, een tijdperk was ten einde.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Meer dan een ‘liekeszanger’

‘Ik wil deze nacht in de straten verdwalen – dans cette nuit j’ai envie de me perdre’. Het allerbekendste nummer van Wannes Van de Velde (1937-2008) typeert deze artistieke duizendpoot ten voeten uit. Hij was een rusteloze, heel gevoelige ziel die ervan hield om in ‘zijn’ kosmopolitische Antwerpen rond te dolen en daar inspiratie op te doen voor een indrukwekkend oeuvre van teksten, liederen en tekeningen.

Lees verder

Kroniek

Grutte Pier belegert Medemblik

In juni 1517, 500 jaar geleden, slaat Pier Gerlofs Donia het beleg voor Medemblik. Het landsdeel heet West-Friesland, maar behoort tot Holland. Voor Donia, vanwege zijn enorme gestalte bekend als Grutte Pier, is dit vijandig gebied. Zijn leger, de ‘Arumer Zwarte Hoop’ vocht tegen de Hollanders, die met de Saksen zijn Friesland aanvielen, zijn dorp hadden geplunderd, zijn vrouw hadden vermoord. Feitelijk is hij een vroege verzetsstrijders tegen de Habsburgers.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder