Stelling

Het Brusselse Legermuseum is een onbedoelde tijdmachine, een museum-museum

Stem

Agenda

Happy days are here again
Met meer crew dan passengers aan boord was het leven op een cruiseschip in de jaren twintig en dertig een aangelegenheid voor de happy few. De expositie Cruise Away, te zien in de voormalige vertrekhal van het huidige Red Star Line Museum te Antwerpen, laat zien dat het de elite aan niets ontbrak.

Studio Merkelbach

09 april 2013 [412] Olivier Keun

Honderd jaar geleden, in april 1913, opende Jacob Merkelbach een luxe portretatelier boven in het modepaleis Hirsch & Cie aan het Leidseplein in Amsterdam, een toplocatie voor een ambitieuze fotograaf. Hier heerste 'luxe et volupté' en klanten uit de bovenlaag van de burgerij, maar ook uit de wereld van het theater, de dans, kleinkunst en film vonden hun weg naar de fotostudio.

Merkelbach, telg uit een winkeliersgeslacht van de Nieuwendijk, vond inspiratie in Wenen en Berlijn, met name waar het de sjieke aanpak van het ambacht van fotograaf betrof. In zijn bedrijf boven Hirsch bevonden zich de daglichtstudio, kleedruimten, kantoor, wachtkamer, en technische ruimtes zoals een kleurkamer.
Het atelier werd voortgezet door zijn dochter Mies, tot 1969. Naar schatting 130.000 glasnegatieven werden toe aan het Stadsarchief Amsterdam geschonken, waar er niet al te voorzichtig mee werd omgesprongen, zo erkennen de archief-oudgedienden Anneke van Veen en Ellen Fleurbaay. Er zijn ‘slechts’ 40.000 bewaard gebleven. Maar dat is dan ook een enorme hoeveelheid waar nog veel onbekends tussen zit. De Merkelbachs waren secuur in hun administratie, zeker voor een fotograaf, maar veel geportretteerden zijn onbekend omdat het kaartsysteem uiteraard verouderde adressen geeft, en bovendien op factuuradres is geordend. Het Stadsarchief heeft nu de beelden gedigitaliseerd en op internet geplaatst: redeenportret.nl hoopt daarmee de namen en verhalen te achterhalen van een voorbije wereld van vooral beter gesitueerde Amsterdammers. Maar ook van zakenlieden, gedemobiliseerde Indië-soldaten, artiesten, diplomaten en politici.
De oorlogsjaren waren moeilijk: zoals alle Joodse bedrijven werd Hirsch & Cie geliquideerd en het gebouw door de Duitsers leeggeroofd. Maar de fotostudio bleef open. Juist in die jaren hadden veel mensen behoefte aan een portret van hun dierbaren. Bovendien kwamen Merkelbachs retoucheervaardigheden goed van pas voor vervalste persoonsbewijzen. Dit gebeurde recht onder de neus van de Duitse militairen die zich in de studio lieten vereeuwigen.
Na de dood van Jacob Merkelbach in 1942 zette zijn dochter Mies de studio voort. Maar de concurrentie werd heviger, theaterfotografie verplaatste zich naar de toneelvloer en op den duur legden veel gespecialiseerde portretstudio’s het af tegen de opkomende doe-het-zelf-fotografie. Niet langer was het de fotograaf die de regie voerde over het beeld dat wij van onszelf wilden creëren, met zijn apparatuur, uitgekiende licht en legertje assistenten, ontvangstdames en retoucheurs. In 1969 viel het doek, een tijdperk was ten einde.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Hij die Vlaanderen leerde lezen

De man die zijn (Vlaamse) volk zogezegd leerde lezen was Hendrik Conscience (1812-1883), ook lang een vaste waarde op de boekenlijst van menige middelbare scholier in (Zuid-) Nederland. Van het honderdtal romans dat Conscience schreef, waren er tachtig jaar geleden genoeg titels aanwezig in elke bibliotheek. Alle 19de-eeuwse genres werden door de veelschrijver Conscience gebruikt om zijn kleinburgerlijke publiek te blijven voorzien van leesvoer. Zijn historische romans zoals De Loteling of De Boerenkrijg ademen nu een gezapige rooms-katholieke levensfilosofie en neigen naar het minimaliseren van sociale tegenstellingen.

Lees verder

Kroniek

Samen

Zestig jaar geleden, op 25 maart 1957, ondertekenen België, de Bondsrepubliek, Luxemburg, Nederland, Frankrijk en Italië in Rome het verdrag van de Europese Gemeenschap plus dat van de Europese Atoomgemeenschap (Euratom) en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. De Verdragen van Rome gelden als fundament van de Europese Unie.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder